نبشتہ کار: زُھرہ دشتی
گم جتیں زِند نوں مرگ ءِ دپ ءَ سر کُتگ ءُ ھما پد منتگیں گیراں کہ میتگ ءِ ھورکیں دمکاں بازیں کرن ءِ جُنزگ ءَ پد مھتل بوتگ اَنت۔ کسانی ءِ گیر سنگت ءُ مِھروانیں دزگْوھارانی گیر لَیبجاہ ءِ گیر، وانگجاہ ءُ کور سراں تر ءُ تاب ءِ گیر، بلے یار منی ابیتکیں میتگ ءَ بس گیر پش کپتگ اَنت۔ ھو بس گیر پش کپتگ اَنت ءُ دِگے ھِچ، من برے برے نِنداں وت ءَ گوں وت جیڑاں کہ درمُلک وش اِنت، ھَیر من وَ درمُلک نہ آں ءُ وتی ایردستیں زمین ءَ نِشتگ آں، بلے من جیڑاں کہ درمُلک ءَ نِشتگیں لس بلوچ دوستیں مردُم بس دروگ بنداں کہ درمُلک اَزابے، بلے واکی یار ساجِد ھُسین راست نبشتہ کنت کہ مُلک ءَ کِریشی ءِ بہ بات ئے بلے در مُلک ءَ سر مہ کپات، ھنکین ءَ گِسر بوگ ءِ گیر تئی باتِن ءَ مُدام پیچ ءُ تاب ور اَنت۔
مئے میتگ چوناھیا کسانیں کُوچگے بوتگ، اُود ءَ گِس ھم ھاک ءِ ءُ شنکی ئیں کُڈک بوتگ اَنت۔ مئے میتگ ءِ دیم ءِ نیمگ ءَ وانگجاہ بوتگ ءُ کمو گِسر دِگے کسانیں میتگے بوتگ اَت۔ پُشت ءِ نیمگ ءَ جنگل ءُ کور بوتگ اَنت ءُ رو دراَتک ءَ دگ بوتگ ءُ کبلہ ءِ نیمگ ءَ کسانیں پِڑے بوتگ کِہ برے برے بچکاں شپ ءَ لَیب کُتگ۔ جنگل ءِ درچک گیشتِر کھور ءُ گز بوتگ اَنت، کور بلے سک مزنیں کورے بوتگ ءُ کور ءِ کِر ءَ دو مزنیں کھور بوتگ کِہ اِد ءَ یک وھدے ءَ بلوچِستان ءِ بیرک جتگ اَت۔ کور ءَ کہ سر کپتگ ئے گُڑا رود ءَ ڈنّ بازار سھرا بوتگ ءُ وانگجاہ ءَ کمو اے دیم ادیرہ بوتگ اَنت، بازیں مردُمے ءَ وتی زِند گُوازینتگ اَت اے کسانیں بازار ءَ۔ چوناھیا وھداں مئے میتگ ءِ مردُم میار جل ءُ مھماندار بوتگ اَنت بلے من انوگیں ورناھانی گپ ءَ نہ آں، انوں منی میتگ ءِ ورنا گوربام ءَ جانے شوداں جوڑی یے کاٹن چاڑیناں کوشاں پادا کناں چادر ءَ بڈّ ءَ کن اَنت ءُ ٹاپے کش اَنت راہ ءَ میر رَوت ھمے نہ اِنت گوں کسے ءَ ڈیک بہ وارت سرے جھل اِنت، وتی گاماں ھِساب کنت ءُ دیوان ءَ بزتِر کنت ءُ بٹاک شتور دنت۔ ھَیر اے مزن سریں میر مئے باندات ءِ رُژنائیں چِراگ اَنت، من باید اِشاں بد مہ گُشاں پرچا کہ اِشانی دِل ءَ ما وتی درور وت اِیں۔
ھو نی مروچی من وتی میتگ ءِ گیراں کپتگ آں، مئے میتگ ءَ چوناھیا درامد نہ بوتگ ما لس وت ما وت اِت اِیں۔ تُرس ءُ بیمّ ھِچ نیست اَت، سُھب ءَ مردین بیچارگ پس ءُ دلواتانی چارینگ ءَ جنگل ءَ شُتاں داں دیگر ءَ واتر بوت اَنت۔ لھتیں زالبولاں کٹیر کش اِت ءُ شال پوشت ءُ لھتین ءَ پُچ زُرتاں گُد شودگ ءَ کور ءَ شُت، چار پنچ رھدربر ھست اَت اے وانگجاہ ءَ پہ وانینگ ءَ شُتاں یکے کُرسی سر ءَ واب کپت دومیگ ءِ چشمک مُجتی لوگ ءَ پش کپتگ اَت ءُ بیچارگ ءَ وانینگ ءَ میم نہ کُت۔ سَیمی پسانی واستا ٹال ءِ چِنگ ءَ شُت چارُمی اَتک، نودربرانی گوم ءَ گُلام ءُ بادشاھے لَیب اِش کُت پنچُمیگ ءَ مارا ڈنّ ءَ لین کُت، پاک سرزمین شادباد، وانینت ھمے داب ءَ برے دہ بج ءَ ءُ برے دُوازدہ ءَ موکل بوت کمو کلاک ءَ رند ما مدرِسہ ءَ شُت اِیں مسیت ءِ مُلا بیچارگ مُدام گیش ء وت نہ اَت۔ ھمے داب ءَ دیگر ءَ موکل بوت ءُ منی چوناھیا کار بوتگ رولہ ءِ وھد ءَ ترون ءِ سر ءَ نان ءِ پچگِرگ گوں سیاھیں چاہ ءَ ورگ ءُ من مُجتئ ودار کُتگ کُج ءَ یکے مِر اِیت من سَے ءِ پاتیا ءَ رواں شربت ءُ مدر ور آں۔ مئے میتگ ءَ اچانگ ءَ پیریں مردُمے کہ بیران بوتگ گُڑا آدینگ ءِ روچ ءَ بیگاہ ءَ الّم پاتیا ءَ چیزے ناں چیزے بھر اِش کُتگ، من ءَ چوناھیا پس ءِ کٹ ءُ شیر سک وش بوتگ اَت۔ من مُجتی شُتگ آں بلُک زراتون ءِ کِر ءَ شیر ءِ پچگِرگ ءَ آئی ءِ کِر ءَ گوک ھست اَت برے شوم ءَ نیم آپ مان کُت ءُ من ءَ دات برے نُرونڈ اِت ئے ءُ نہ دات ئے۔ ھمے داب ءَ مگرب ءَ کمو رند مات ءَ گیمُرتگیں کندیل زُرت ءُ شام اڈّ کُت، ما ڈن ءَ نِشت اِیں شام کُت ءُ شپانی ماھِکانی ءَ زمین ءِ تھاریں سینگ وتی رُژن ءَ گوں چاک دات ءُ ڈیوا بالینت ما تانسریں دزگْوھار لَیب ءَ شُت اِیں، ما بچک ءُ جِنکاں ھور لَیب کُت۔ ما گوں زمین ءِ سُرمگیں ھاکانی تہ ءَ ھوار لَیب کُت وپسگ ءِ وھد ءَ واتر اتک اِیں گِس ءَ مات ءَ بونڈ ڈنّ ءَ بان ءِ پیژگاہ ءَ تھت ءِ سر ءَ پچ کُتگ اَت ءُ پشانگ جتگ اَت۔ سونٹیگانی رکّگ ءِ واستا ڈنّ ءَ مشک ءَ چہ آپے وارت گوں ھاکاں تَچک بوتیں نِگاہ گوں آجوئیں آزمان ءَ کُت اَنت دِگے جیڑہ نیست اَت، بس ھمے جیڑگ کہ باندا وانگ ءَ نہ رواں مات ءِ کِرّ ءَ گُشاں تپیگاں یا باندا دار چِنگ ءَ رویں، یا گُد شودگ ءَ رویں آزمان ءِ اِستال ھِساب کُت اَنت یک دو سَے پد ءَ دِل ءَ گْوشت پُکّو اِنچو اِستال اے کُج ءَ ھِساب بن۔ ھمے داب ءَ شپاں لھتیں ورنا دُکانانی دپ ءَ نِشت ءُ دیوان اِش کُت، لھتیں نِماز جاہ ءِ کِر ءَ رود ءِ سر ءَ نِشتاں کندگ ءُ ھبر اِش کُت داں شپ ءِ نھنگام ءَ گِس ءَ واتر بوت اَنت۔
گوش ئے یک دمانے بے برمش نہ اِتاں، سھتے زھگے ءِ گریوگانی برمش ءُ سھتے بچکانی ٹھکانی برمش اَت، سھتے سگ ءُ چِر اِت ءُ سھتے کُروسانی بانگ ءِ برمش کرار بکشان اِتاں، چم پہ واباں شُت اَنت تو سما کُت کہ بلُک زُبید ءَ کوکار کُتگ ”او چُکاں بیا اِت شام کن اِت“ ھمے داب ءَ داں سُھب ءَ بُست بوت مئے میتگ ءَ سرجمیں مردُمانی لوگ نزیک نزیک اِت اَنت ھر کس ءَ ڈن ءَ بان ءِ پیژگاہ ءَ تھت جتگ اَت ءُ وپتگ اَت۔ میتگ ءَ ھچ ھورک ءُ ھالیگیں لوگ نیست اَت، ھمے داب ءَ شپ ءَ وتی چادِر گوربام ءِ پلّو ءَ پیتک ءُ رپت سُھب ءَ مُرگانی وشیں چِری چِری ارواہ ءَ نکش بوھان اِت اَنت۔ من تتران بوتاں شُتاں چُل ءَ مات ءِ کِر ءَ نِشت آں داں مات ءَ روگِنی نان پتک، ھمے داب ءَ پد ءَ جاڑیگ بوت ءُ شُتیں وانگجاہ ءَ کہ ”ا سے انار، ،ب سے بکری ،ق سے قائداعظُم ، پ سے پاِکستان“ ونت ءُ اتکیں. وانگجاہ ءَ مُجتی کہ چارگ بوت ءُ گْوشت اِش ھرکس ءَ سر نہ رستگ ءُ سپا نہ اِنت، ڈنّ ءَ بوشت اِت بِزاں منی باریگ وَ الّم گون اَت۔ من ءَ انگت ءَ یات اِنت کہ منی وانگی (کِتاب) پس ءَ وارتگ اَت اے روچ ءَ من باز لٹّ وارت ءُ پیل ھم بوتاں، ھمے داب ءَ وھد جُنزان اَت میتگ ءَ کہ ھور بوت گُڑا میتگ وتی مٹ ءُ بدل وت اَت۔ بھِشت ءِ چھرگے جت، ھور بوت کنڈ آپ ءَ پُر بوت اَنت، کور ءَ ھار کُتگ اَت، کنڈانی آتراپاں سبزُکیں کاہ رُستگ اَت، ما تانسریں مردُم شُت اِیں سورِچک ءُ گُراپاد ءِ چِنگ ءَ، پیملو ءُ ھالکو ھم رُستگ اَت۔ کونراں بر کُتگ اَت، گز ءُ گُورونڈیں کھورانی سر ءَ شانتُل الھان گُشان اِت اَنت کہ ما دروست مُچ بوت ءُ شُت اِیں نوکاپ چار اِت اَنت، کور ءَ پُچ شُشت ءُ جان شُشت۔ منی تانسریں دزگوھاراں اُوژناگ زانتگ اَت، من مُدام چہ بُکَگ ءِ بیمّ ءَ کور ءِ تلَگ تِریں جاہ ءَ وتا میچلینت دامُن ءِ نیم چہ لِچاں بار اَت۔ برے برے میتگ ءِ گِسانی پُشت ءَ شُتیں پِکنِک کُت، بٹ ءُ پیماز جوڑ کُتگ اَت ءُ برے برے ڈگاراں شُتیں کونسگ ءُ کاہ دوز اِت ءُ گُشان کَوار کُت اَنت ءُ کوپگ ءَ کُت اَنت۔ پسانی واستا کاہ چِنَگ ءَ شُتیں داں دیگر ءَ گِس ءَ واتر بوتیں سیاہ چاھے زُرت ءُ تھت ءِ سر ءَ نِشتیں میتگ ندارگ کُت ءُ کِسہ کُت، اَئیدانی وھد ءَ ھاکوت ءِ سر ءَ در کپتیں اَئید ءِ نوک ءِ چارگ ءَ دست ھِنی کُت اَنت ءُ سُھب ءَ مھلہ جان شُشت ءُ ائیدیگ ءِ پچگِرگ ءَ شُتیں۔ ھرکس ءَ ھکّ پھِلی کُتگ اَت گوں یک دومیگ ءَ بیگاھاں بچک یکجاہ بوت ءُ پسے دُشت اَنت ءُ چاہ اِش جوڑ کُت۔ برے برے ماھیگ ءِ پِکنک ءَ شُت اَنت ءُ پُرانیگ اِش پتک مُردگانی ءَ ما شُت اِیں مسیت ءِ چاریں آتراپ رُپت اَنت، برے ھرگاڑی زُرت ءُ کانیگ ءَ چہ آپ اَؤرتگ اَت۔ یار میتگ ءِ کُجام کِسہ ءَ بہ کناں مروچی کِہ سالانی سر ءَ مئے دِل نیمون بہ کنت ءُ مئے سر کپ اِیت نوں ھِچ شئے پیسری داب ءَ نہ اِنت، میتگ ءِ تانسریں گِسانی نیم لُمب اِتگ اَنت لھتیں زنگ بستگیں کُبل انچو زنگاں گِپتگ اَنت گْوش ئے کرنے بیت اے میتگ جِنّ ءُ جاتوگانی وابجاہ اِنت۔ وانگجاہ بند اَنت، کسانسالیں زھگ شُوانگ اَنت، مود ءُ دیم روچ ءِ برانز ءُ تبد ءُ لِوراں پیلوشینتگ اَنت گوں دِرتگیں پُچاں گوربام ءَ وتی رمگ ءَ زور اَنت وانگ ءِ بدل ءَ جنگل ءَ رو اَنت۔ لھتیں دار چِنت ءُ بھا کنت شپاں روچ کن اَنت ءُ روچاں شپ، شپ ءَ میتگ بیم دنت ءُ گِساں ڈیوایے رُژنے نہ مان اِیت، آسے پہ چم روگ بوگ ءَ نہ گِندے، بس سیاہ گْواتیں لوڑ کنت ءُ کئیت گز ءُ کھوراں ژامبلینیت ءُ رَوت، بلُک ءِ گِس تنداں بُرتگ آپ پہ ورگ ءَ نہ گُواھیت تانسریں مِھروانیں مردُم چو گُواتے ءَ شِگوست ءُ شُت اَنت۔ لَیبجاہ ءِ دیدگ کور بوتگ اَنت، کورانی آپ وتی مُھاڑ ءَ ھُشکاوگیں زمین ءِ دلبند ءَ ھُشک بنت، کنڈ بار گِپتگ اَنت، اَئید ءِ ھال ءَ کہ سرپد بہ ئے دیدگانی ارس شل دیاں نوک ءِ شوھازگ ءَ کس گِسانی سر ءَ در نہ کپ اِیت، نوں کہ بان ءِ پیژگاہ ءَ وپس ئے کس نہ مان اِیت پہ بْرمشے۔ میتگ ءِ ھورکیں دمکاں تھنا مئے گیراں بُنجل کُتگ، وشیں باریگاں کرنے بوت کہ سپر کُتگ اَت، میتگ ءَ مچ ءُ کونرانی ھُنڈال گار اَنت، گِسانی پیژگاہ ءُ سرشپانی سر گْواتیں سمین بیگاہ ءِ بستگیں بش زھگانی کوکار ءُ توار ویرانگیں دنزاں بیگُواہ کُتگ اَنت۔
”تئی یات لڈّ ءُ بار بہ کنت میتگ ءِ دِل ءَ
جیڑاں کِہ ھورکیں دمکے ءَ بِچکندے پش کپ اِیت“
ھما دمکانی ندارگ ءَ ھردیں کن ئے بس ابیتکی ءُ تھنائی لیلو جنگ ءَ اَنت، شِپانک گوربام ءَ رواں داں دیگر ءَ واتر نہ بنت۔ دِل ءَ جیڑاں باریں چی بوتگ اِد ءَ اے چونیں میتگے کِہ ھرکس ءَ سپر کُتگ، اِد ءَ رھگوازیں مُساپِراں اے مُلوریں دمک دپ جن اَنت، مِھر ءِ کِسّھے نہ منتگ اَت۔ ھو شالا مِھرے بہ کنت بُّر ءُ بر میتگ ءَ کہ وش تبیں واھگ جنوزام اِتاں، نوں بلکیں سال پِرگْوستگ اَنت، ھما وھد ءَ کِہ ما پجّیگ ءَ کسانی گوازینتَگ اَت ھما میتگ ءَ مئے نمیرانیں گیر پُلکانی زانسراں واب کپتگ اِتاں، ھما مردُماں گوں ما یک باریگے جُنزیتگ اَت۔ نوں سالانی سال آیااں نہ گِندے، اگاں ناگت ءَ دُچار کپ ئے بہ گندے ھِجبر یک دومیگ ءَ نہ دیستگ ءُ پجاہ نیار ئے۔ ما لھتیں میتگ ءِ مردُم انگت یکیں جاگہ ءَ ننِدوک اِیں، بلے گْوستگیں مِھر کس ءَ نیست۔ ھرکس گْوش اِیت چوش کہ من ءَ کس نیست ءُ نوں مِھر ءِ تلبگار کس نہ اِنت، بس ھرکس لب ءُ لالِچ ءِ شوھازگ ءَ بیگار اِنت۔ ھر کس وتی ھیداں وت اُوژناگ اِنت، نہ زاناں نوں ما میتگ ءَ بہ شوھاز اِیں یا میتگ مارا شوھاز اِیت، بلے زِند چو ناسرجمیں وابے ءَ گوں مُولُماں پْرشان اِنت۔ پرچا چوش بوت بدواھانی لگتمال بوتگیں ھنکین ءِ پِریاتانی گوشدارگ ءِ سما ءَ ھم کس نہ اِنت، جاوید ءُ گنی جان ءِ اُوماناں باتِن ءَ آسے بالینتگ، اے میتگ ءَ بازیں مِھروانے ءَ لڈ اِتگ ءُ رپتگ اَت، بلے آیانی پولگ ءَ کوریں زمانگ چہ دراَمدیں دیارے ءَ سپر کنان اِنت، مئے اُوست ءِ ھساریں ورنا نمیران بوت اَنت، بلے اے میتگ ءِ ھاک پہ ترمپے آپ ءَ زنزر اِیت۔ پْرشتگیں میتگ ءِ نوں کِسہ ءَ مکن، بس رپتگیں باریگ ءِ گیراں وت ءَ گوں وت بہ جیڑ ءُ کسی زنگ ءَ مہ جن۔
