رُژن ء بلوچستان بانک کریمہ بلوچ

نبشتہ کار: ڈاکٹر نسیم بلوچ
چیئرمین بلوچ نیشنل موومنٹ

بانک لبز کہ مرچی نامدار ءُ ھرکس جنکانی نام ءِ دیم ءَ پہ پھر بانک نبشتہ کنت، آ کریمہ ءِ کرد ءُ نامداری ءِ سبب ءَ اِنت۔ ھمے وڑ ءَ براھوئی زبان ءِ لبز لُمّہ ھم۔ مئے مھروانیں مات کریمہ بلوچ ءِ شھادت ءِ پنچمی سالروچ ءَ ما آئی ءِ زند، جھد ءُ میراس ءِ سر ءَ چمشانک دے اِیں۔ آ دو ھزار بیست ءِ سال ءَ دسمبر ءِ سردیں ماہ ءَ کینیڈا ءَ دْرانڈیھی (جلاوطنی) ءِ وھد ءَ پاکستانی ایجنٹانی دست ءَ شھید کنگ بوت۔ آئی ءِ بالاد ءُ مزن پگری نہ ایوک ءَ بلوچ ءِ جنبش، زالبول ءُ ورناھانی واستا رُژنائی ءِ چراگ اِنت، بلکیں آئی ءَ سندھی، پشتون ءُ دگہ ایردستیں راجانی دلانی تہ ءَ ھم آجوئی ءِ جذبگ ءُ ھاٹیگ پیداک کتگ۔ ھاس آ پہ اے دمگ ءِ زالبولاں یک motivation یے اَت۔

من بانک مُلک ءَ ھچبر نہ دیستگ اَت۔ دو ھزار یانزدہ ءِ گُڈی ماہ ءَ کہ من دْرانڈیھ بوت آں، گُڑا منی ٹیلیپونک ھال ءُ اِھوال گوں بانک ءَ بندات بوت اَنت۔ آئی ءَ من ءَ ھچبر اے مارگ ءُ مارِشت نہ دات کہ ما یکے دومی ءَ را نہ دیستگ۔ من اولی بر ءَ بانک جنیوا ءَ دیست کہ یو این ھیومین رائٹس کونسل ءَ گْوشتانک دَیگ ءَ اتکگ ات۔ اے وھد ءَ آئی ءَ بی این ایم جوائن نہ کتگ اَت۔ من گْوشت بانک تو بیا کہ اِد ءَ تئی سک زلورت اِنت ءُ بازیں کار ءُ موہ ھست اِنت کہ ما شما یکجاہ بہ بہ اِیں ایشاں اَملَی دْروشم ءَ کُرت کن اِیں۔ بانک ءَ اول پہ مزاک بانُک ءَ گْوشت: ”نا! من ھیومین رائٹس ءِ سر ءَ گوں ایچ آر سی بی ءَ کار کن آں۔“
تاج بلوچ ھم ساڑی اَت، تاج ءَ ھم پہ مزاک ءِ سر ءَ گْوشت: ”ایچ آر سی بی ءِ تہ ءَ کار کنگ ءَ پہ یک ھاسیں رنگے لوٹ اِیت کہ ترا نیست اِنت۔“
ھرکس ءَ زانت کہ بانُک سیاست کارے، آ سیاست کنت۔ آئی ءَ وتی شھادت ءَ چہ کساس دو ماہ پیسر، بزاں اکتوبر ءِ ماہ ءَ بی این ایم جوائن کُرت۔ ما سینزدہ نومبر ءَ ویبینارے کت، من، بانک ءُ دگہ ھمراہاں گْوشتانک دات، بلے وھد ءَ موہ نہ دات ءُ آ زُوت شھید کنگ بوت۔

کریمہ بلوچ چہ بلوچستان ءِ دلبند ءَ دراتکگ۔ یک انچیں چاگردے کہ اُود ءَ سک کم زالبول سیاست ءِ پڑ ءَ پَرنٹ لین (فرنٹ لائن) ءَ اتکگ اَت۔ آئی ءَ اے دود ٹُکّر ٹُکّر کُت اَنت ءُ بلوچ راجدپتر ءَ اولی رند ءَ نودربر گل ءِ اولی زالبولیں چیئرپرسن جوڑ بوت۔ آئی ءَ بے تُرسیں وڑے ءَ زور بیگواھی، جَنگ ءُ کُشگ، بلوچ ءَ را نیست ءُ نابود کنگ ءِ ھلاپ ءَ وتی توار چست کت۔ آئی ءِ پُرکاریں (فعالیں) سیاست ءَ ریاستی ادارھاناں یک بیمّے دل ءَ دات۔ وھدے کہ چئیرمین زاھد بلوچ 2014 ءَ پاکستانی پوج ءِ دست ءَ گار ءُ بیگواہ کنگ بیت، گُڑا بی ایس او بانک کریمہ ءِ سروکی ءَ یک مزنیں زھرشانی یے کنت۔ اے زھر شانی ءِ تہ ءَ لتیپ جوھر ءِ چل ءُ ھپت روچ ءِ شُد کشّیں ھڑتال ھم گوں اِنت۔ وھدے بی ایس او ءِ لیڈرشپ ءَ مار اِت کہ بلوچستان ءِ تہ ءَ پاکستان ءِ نیمگ ءَ آئی ءِ زند ھترہ ءَ دُچار اِنت، گڑا اے پیسلہ کنگ بیت کہ بانک کریمہ ءُ لتیپ جوھر ڈنّ ءَ دیم دَیگ بہ بنت تا کہ آ زاھد بلوچ ءِ کیس ءُ راجی جنز ءَ دیم ءَ بہ بر اَنت ءُ آیانی جند ءِ زند ھم رکّینگ بیت۔ بانک 2015 ءَ دْرانڈیھ بیت اِنت، بلے بژن کہ دْرانڈیھی ءِ زند ءِ تہ ءَ آ بیگواہ بیت ءُ آدگہ روچ ءَ آئی ءِ لاش ٹورنٹو ءَ یک جھیلے ءَ پولیس ءَ را دست کپ اِیت اِنت۔

کریمہ ءِ نام 2016 ءَ بی بی سی ءِ ”100 زالبول“ ءِ لسٹ ءَ ھوار کنگ بوتگ کہ اے آئی ءِ جھان ءِ تہ ءَ نام، سان ءُ مُھکمی، ھکّانی ھاتر ءَ جھد ءِ منّانکے بوتگ۔ اے اَمَل ءِ سر ءَ بازیں پاکستانیاں اتک ءُ بی بی سی ءَ را جانبدار گْوشت۔ آ اے چیز ءَ نہ گند اَنت کہ بی بی سی اردو ءِ تہ ءَ شپ ءُ روچ پاکستان ءِ گپ ءُ ھال کاینت، بلوچستان ءِ آ ھبر گار اَنت۔

بانک ءِ کِرد پہ بلوچ زالبول ءُ ورناھاں یک چیدگے، یک انچیں چاگردے کہ اُود ءَ مردیں راج، ٹکّی، چاگِردی ءُ مزھبی کید ءُ بند پہ زالبولاں جیڑہ اِت انت۔ آئی ءَ بلوچ چاگرد ءِ اے کْوھنیں ربیت (قدامت پسندی) ءَ را چیلنج کت ءُ اے گپ سابت کت کہ بلوچ زالبول نہ ایوک ءَ سیاست ءِ ھمراہ اِنت، بلکیں رھشونی ءِ لائک کابِل اِنت۔ آئی ءِ سروکی ءَ جلسہ، مُچّی، نودربرانی تھریک ایوک ءَ زھرشانی نہ ات اَنت، بلکیں بلوچ زالبولانی تہ ءَ وت بیسھی ءِ چیدگ جوڑ بوگ ءَ ات اَنت۔

اے وھد ءَ بی ایس او ڈنّی ءُ توکی جیڑھانی آماچ اَت۔ بلوچ راجدوستی ءُ چیزانی شر کنگ ءِ نام ءِ سر ءَ سوشل میڈیا ءَ یک انچیں چاگِردے ودی اَت کہ ساہ ءِ کشّگ گْران اَت۔ اے سوشل میڈیائی جنگ ءِ تہ ءَ بی ایس او آزاد ھم نِشانگ اَت۔ بی ایس او ءِ تہ ءَ وتگڑیں بلاک جوڑ کنگ بوتگ اَت۔ رزا جھانگیر شھید بوتگ اَت ءُ زاھد بلوچ زور بیگواھی ءِ آماچ، یک گپچل ءُ اڑاندے ودی بوتگ اَت۔ بانک ءِ سروکی ءَ بی ایس او نہ تھنا اے جیڑہ ءُ اڑاندانی دیم ءَ سوبمند بوت، بلکیں چیئرپرسن ءِ بستار ءَ کریمہ ءَ ورناھانی تہ ءَ آجوئی ءِ سسّا جھ سرّینت ءُ بلوچ سیاست ءِ تہ ءَ نوکیں توانے آرت۔ آئی ءِ توار بلوچستان ءَ بہ گِر داں سندھ، پشتونخوا ءُ سرجمیں دنیا ءَ گْرندگ ءَ اَت کہ اُود ءَ ایردستیں راجاں آئی ءِ تہ ءَ وتی جھد ءِ اکس دیست۔

بانُک کریمہ بلوچ نیشنل موومنٹ (بی این ایم) ءَ ھوار بوَگ ءَ گوں جنز ءِ نوکیں پڑ ءَ داکِل بوت۔ آئی ءِ آھگ ءَ چہ جنبش ءَ نوکیں اُمیت ءُ نوکیں دْروشمے اتک۔ مارا دُرستاں اُمیت اَت کہ آ بی این ایم ءِ تہ ءَ یک مھکمیں سیاسی کردے پیلو کنت، زالبول ءُ ورناھاں پُرواک ءُ چاڑکّہ کنت، نوکیں پروگرامانی ترتیب ءِ واستا رھشونی کنت، جُنز ءِ سروکی ءَ کنت ءُ دگہ ایدستیں راجانی گوم ءَ یکوئی ءَ مھکم کنت، بلے دژمنیں ریاست ءَ آئی ءِ اِرادگ، توکل ءُ ھِمت مالوم اِت انت۔ دژمن ءَ پہ آئی جَنگ ءَ وتی دیار ءَ چہ دُور جَنگ ءِ پندل کت ءُ بانک شھید کُرت۔

اگاں مروچی کریمہ بلوچ زندگ بوتیں گڑا بلوچ ءِ زرمبش یک نوکیں دؤرے ءِ تہ ءَ نوک ءُ مھکمیں دْروشمے ءَ بوتگ اَت۔ آئی ءَ زالبولانی سیاسی بھر زوری ءَ را ادارہ سازی کتگ ات، بلوچ ءِ جیڑہ ءَ را میان اُستمانی تک ءَ گیشتر پدّر کتگ اَت ءُ ورناھاناں پہ سیاسی سما ءُ سسّا رھشونی ءَ تیار کتگ اَت۔ آئی ءِ سروکی ءَ بلوچ چاگرد ءِ تہ ءَ تُرس ءِ ودی بوتگیں چاگِرد ءَ را پہ ولگوج کنگ ءَ گیشتِر ءُ شریں وڑے ءَ کُمک کتگ اَت۔ ھما جنین آدم کہ آئی ءَ را زندگیں درورے ءِ رنگ ءَ چار اَنت، آیاناں وتی جند جُنز ءِ تہ ءَ گیشتر تاکتور مار اِتگ اَت۔

کریمہ بلوچ ءَ چہ پیسر زالبولانی سیاسی پڑ ءَ بھر زورگ سک کم بوتگ۔ چاگرد ءِ کْوھنیں ربیت (قدامت پسندی)، پدرانہ پکر ءُ تالیمی رکاوٹاں زالبولاناں لوگانی تہ ءَ بند کتگ اَت، بلے کریمہ ءَ اے زمزیل پُروشت انت۔ آئی ءَ نہ ایوک ءَ وت جلسہ ءُ دیوانانی رھشونی کتگ، بلکیں سداں ورنا ھم اے راہ ءِ سر ءَ رھشونی کتگ۔ آئی ءِ شھادت ھم یک چیدگے جوڑ بوت۔ آئی ءِ کوش ءَ بلوچانی سر ءَ ماں دْرانڈیھاں ریاستی زلم ءُ زوراکی پدّر بوت۔

بی این ایم ءُ دگہ بلوچ پارٹیاں زالبولانی بھر زوری ءِ س ءَ گیشتر زور داتگ۔ بی این ایم ءَ کدی ھم زالبولاں پہ جتائیں ونگ جوڑ نہ کرتگ۔ ھرچ پوزیشن ءُ جاگہ ءَ زالبول ءُ مردیں یکیں رم ءَ اُوشتوک بوتگ اَنت۔ پمیشکا مرچی آجوئی ءِ تھریک ءِ تہ ءَ اے گپّ ءُ سرپدی گیشّ اِتگ کہ راجی جھد ءِ سوبمندی ءُ دُرستانی ھواری ءُ جھد ءَ گوں بندوک اِنت۔

کریمہ بلوچ ءِ شھیدی ءَ پد بلوچ چاگرد ءِ تہ ءَ بازیں مزنیں بدلی آؤرتگ۔ آئی ءِ کُربانی ءَ بلوچ جھدکارانی توکل ءُ ھِمّت گیش کتگ، زالبولانی جھد گیش کتگ، ورناھانی تہ ءَ سیاسی سسّا ءُ زانت بیدار کتگ۔ آئی ءِ نام نوں بلوچ سیاست ءُ گھگیری ءِ چیدگ (مزاحمت ءِ علامت) جوڑ بوتگ۔ آئی ءِ یات ءَ ریلی، سیمینار ءُ مچی برجم دارگ بنت کہ اُود ءَ آئی ءِ ھیال ءُ لیکہ گوں نوکیں جزم ءَ یات کنگ بنت۔ میان استمانی بازیں ادارھاں آئی ءِ کوش ءِ بابت ءَ جُست چست کتگ ءُ بلوچ ءِ جیڑہ ءِ نیمگ ءَ گیشتر جھان ءِ دلگوش گور کتگ۔

ھمے سبب بوتگ کہ وھدے آئی ءِ لاش بلوچستان ءِ آرگ ءَ پہ کراچی ءِ بالی پٹ ءَ کئیت اِنت، گُڑا پاکستانی پوج مردماں دار اِیت ءُ مکن کنت کہ آئی ءِ لاش ءِ دست گرگ ءِ واستا بوؤکیں مچی ءَ ھوار مہ بہ اِت۔ پد ءَ تمپ ءُ آئی ءِ کبر ءِ سر ءَ مچی ءُ جنازہ ءِ سر ءَ پاکستانی پوج ءِ اُرش ءُ دزمانجنی اے گپّ ءِ گْواھی اِنت کہ دژمن چہ بانک ءِ کردار ءَ سک تُرس اِتگ۔ ھمے تُرس ءَ پاکستان کینیڈا ءِ تہ ءَ وتی ایجنٹانی دست ءَ بانک ءَ کُشائین اِیت ءُ شھید کنت۔

کریمہ بلوچ ءِ مشن ءُ کار ءِ دیم ءَ برگ نوں مئے کوپگان اِنت۔ آئی ءَ وتی زند ءَ بازیں کار کتگ ءُ پہ آؤکیں سنگتاں بازیں کار ارزان کرتگ۔ آئی ءَ یک راھے پچ کرتگ کہ ورنا، مردین ءُ جنین آئی ءِ رند گیری کنان ءَ آجوئی ءِ جھد ءِ تہ ءَ شریں کردے پیلو کرت کن اَنت۔
بانک ءِ یات کنگ ءِ شریں دْروشم ھمیش اِنت کہ بی این ایم ءُ بلوچ راجی جُنز ءِ تہ ءَ گیشتر توان ءُ مھکمی آرگ بہ بیت، چی ءَ کہ بی این ایم راج ءِ اُمیت اِنت کہ آجوئی ءِ جار بلوچستان ءِ کُنڈ کُنڈ ءُ تیوگیں دُگنیا ءَ شِنگ ءُ تالان کرتگ۔ اے بانک ءِ کرد ءُ زالبولیں کارکنانی کسّھانی رکّینگ ءِ ھاتر ءَ المی اِنت کہ آیانی کرد ھر وھد ءَ شریں وڑے ءَ راجدپتر ءَ ایر کنگ ءُ پیشدارگ بہ بیت ءُ ایردستیں راجانی گوم ءَ یکوئی ءَ را دیم ءَ برگ گوں بانک ءِ یات ءَ زندگ دارگ اِنت۔

کریمہ بلوچ زندگ اِنت، نہ ایوک ءَ مئے یاتانی تہ ءَ بلکیں آئی ءِ بندات کتگیں تھریک ءِ تہ ءَ، ھما روایتانی تہ ءَ کہ آئی ءَ پُروشتگ اَنت ءُ ھما بدلی ءِ تہ ءَ کہ آئی ءَ لوٹ اِتگ۔ آئی ءِ دلیری پہ نوکیں پدریچ ءَ چراگ ءُ چیدگ اِنت، آئی ءِ شھادت مارا آجوئی ءِ کیمت ءِ یات ءَ دنت۔ آئی ءِ واھگ آجوئیں، شرپداریں ءُ برابری ءِ بنیاد ءَ بلوچ چاگرد ءِ جوڑ کنگ ات۔ بانک ءِ مشن ءُ واھگانی پیلو کنگ ءَ پہ آئی ءِ پنچمی سالروچ ءِ روچ ءَ بیا اِت کہ ما وتی اِرادگ ءَ نوک بہ کن اِیں، پہ شرتریں جھد ءَ، پہ گیشتر پُرکار ءُ چاڑکّہ بوَگ ءَ۔ ھما مکسد ءَ یات بداریں کہ آئی ءِ سر ءَ بانک ءَ باور بوتگ کہ ھاسل بیت اِنت۔