ریڈیو زْرمبش بلوچی | ریڈیو زْرمبش بلوچی,رھمت-الہ-بلوچ

دژمن ءِ زوراکی ءَ راجی جنز ءَ ھاٹیگ داتگ

دژمن ءِ زوراکی ءَ راجی جنز ءَ ھاٹیگ داتگ

AUG

28
28 / 08 / 2020 نبشتانک 177

دژمن ءِ زوراکی ءَ راجی جنز ءَ ھاٹیگ داتگ


 


نبشتہ کار ✏ : رھمت الہ بلوچ


اگاں کسے چہ من ءَ جست بہ کنت کہ بلوچ راجی آجوئی ءِ جنز پشت ءَ روان اِنت یا گوں سوبمندیں رنگے ءَ دیمروی کنان ءُ دیم ءَ روان اِنت گڑا ما ستر جھد بہ کن ایں ھمے وڑیں مردم سرپد نہ بہ اَنت پرچا کہ ھمے وڑیں مردم یا کر ءُ کور اَنت یا نابود، بے سد ءُ وابیں مردم بہ اَنت کہ آیاں انگت ءَ بلوچستان ءِ راجدپتر ءُ وتی راجی آجوئی جنز ءِ بارو ءَ ھچ نہ ونتگ یا راجی جھد ءِ بارو ءَ دلگوش نہ بیتگ اَنت۔ اگاں ما گْوستگیں راجی جُنز ءِ چیرجنگاں چمشانکے بہ دئے ایں گڑا ما زان ایں کہ بلوچ ءِ ھرچ راجی جنز چہ گْوستگین ءَ ترند ءُ جوانتر بیتگ ءُ ماں ھرچ راجی جنز ءَ دژمن ءَ بلوچ راج ءِ سر ءَ ھرچ وڑیں زوراکی کرتگ۔ بلوچ راج ءِ ورنائیں زھگ بے میار ءَ چہ گساں آوار جنگ ءُ زنداناں لٹ شاپ کنگ ءَ رند کشگ بیتگ اَنت۔ ھزارانی ھساب ءَ بلوچ نودربر ءُ سیاسی جھدکارانی گار ءُ بیگواھی ءَ رند آیانی تیر سمب اتگیں جون جنگل ءُ ویرانگاں دور دیگ بیتگ اَنت۔ دژمن ءِ بلوچ چاگرد ءَ دز ءُ کاسگ چٹ پہ راجی شوب بگیری ءَ لاھو کرتگ ءُ بلوچ جنینانی سر ءَ ھم ھرچ وڑیں لگتمالی کرتگ بلے اے وڑیں زوراکی ءَ راج ءِ تہ ءَ زھر ءُ کینگے ودی کنان ءَ گیشتر مردم سرپد کرت کہ بلوچ ءَ چہ راجی آجوئی ابید دگہ ھچ راہ ءُ دگ نیست۔ مدام بلوچ چاگرد کم کم ءَ سرپد بوت کہ تو گلامے ئے، تئی ڈیھ پہ زور گرگ بیتگ، تئی راجی زبان ڈالچار کنگ بہ اَنت ءُ تئی راجی دود ءُ ربیدگ لگتمالی ءِ آماچ بہ اَنت ءُ تو دژمن ءِ دست ءَ چکچینی ءَ دچار کپ ئے۔
وھدے کہ بلوچ راج ءِ وتواجھیں بلوچستان 27 مولمان 1948 ءَ پہ زور گرگ بیتگ گڑا چہ ھما وھد ءَ شھزادگ ابدلکریم ءِ سرکماشی ءَ بلوچ راج ءَ وتی راجی آجوئی ءِ بنداتی چیرجنگیں جنز بنگیج کرت بلے ھمے وھد ءَ تیوگیں ناوانندھیں بلوچ راج ءِ ھر ٹکر کاسگ چٹ ءُ زوراکیں وتگڑیں نواب ءُ سردارنی زیردست اَت کہ آیاں ناں کہ وت ھمے جنگ ءَ بَھر زرت ءُ نے کہ وتی دمگ ءِ بلوچاں موکل اش دات کہ راجی آجوئی ءِ جنز ءَ بھر بہ زیر اَنت۔ دومی بلوچستان ءِ دژمناں بلوچ ڈیھ ماں بازیں ھنداں بھر ءُ ونڈ کرتگ اَت پمیشکا نزوریں راج ءِ بنداتی راجی چیرجنگولیں جنز ھرجاہ شنگ تالان نہ بیتگ بلے اے بنداتی جنز ءَ بلوچ چاگرد ءِ تہ ءَ گلامی ءِ مارشتے ودی کرت ءُ راجی آجوئی ءِ سکین ئِے دات۔
اگاں ما 1958-59 ءِ راجی نمیران بابو نوروز ھان ءِ سرکماشی ءَ بلوچ راجی جنز ءِ دومی بھر ءَ بہ گند ایں گڑا ما زان ایں ھما وھد ءَ ھم بلوچ راج ءِ سر ءَ بازیں زوراکی کنگ بیتگ۔ ھمے جنگ ءَ دژمن ءَ بازیں کچے ءَ بلوچ ورنائیں برات کشتگ اَنت۔ وھدے کہ سرکار ءَ کران ءِ میڑ آؤرتگ ءُ یک منّگ نامھے ءِ رد ءَ ھیر کرتگ اَت ءُ رند ءَ زورگیر ءِ لشکر ءَ بابو نوروز گوں وتی زھگ ءُ سیاداں دزگِیر کرت۔ پد ءَ راجی نمیران بابو نوروز ھان ءِ زھگ پاھو دیگ بوت اَنت ءُ راجی بامرد بابو نوروز ءَ وتی دردیگیں زندمان ءِ گڈی بھر زندان ءِ تھاریں کوٹیاں گوازینت ءُ وت ءَ راجدپتر ءَ نمیران ئِے کرت۔ آ وھدی ھم بلوچ راج بھر ءُ بانگ اَت بلے اے جنگ چہ ساری ئیں جنگ ءَ ترند ءُ دراج اَت پمیشکا بابو نوروز ھان ءِ جنگ بلوچستان ءِ لھتیں دمگاں ھم تالان بیتگ بلے تیوگیں مکران ءُ کوہ سلیمان ءَ اے جنگ سر نہ بیتگ اَت۔ زورگیر ءِ بلوچ ورناھانی پاھو دیگ ءُ کشگ ءِ زوراکی ءَ راج یک رندے پد ءَ سرپد کرت کہ بلوچ ءَ ماں پاکستان ءَ ھچ ڈول ءَ آجوئیں زندمانے نہ رس ایت۔
نی ما راجی آشوبی بامرد ءُ بابا ء بلوچستان نمیران نواب ھیر بکش مری ءُ سردار واجہ اتا الہ مینگل ءِ سرکماشی ءَ بیتگیں 1973-77 ءِ راجی جُنز ءَ ھورت بہ چار ایں کہ اے جُنز چہ گْوستگیں دوئیں چیرجنگاں دراج ءُ ترندی ءَ مکران داں کوہ سلیمان ءِ ھرجاہ ءَ تالان بیتگ ءُ اے سری جنگ اَت کہ راستیں دْروشمے ءَ بلوچ راجی آجوئی ءِ جنزے زانگ بیتگ پرچا کہ اے جنگ ءَ روایرشتی دژمن ھم ترس ءِ آماچ کرت کہ نی توری رودرآتکی بلوچ بہ بہ اَنت یا روایرشتی بلوچستان ءِ دوئیں نیمگاں بلوچ راجی آجوئی ءِ زرمبشتے ودی بیتگ ءُ نی بلوچ راج پہ گریٹر بلوچستان ءِ آجوئی ءَ پاد اتکگ اَنت۔ ماں اے جنگ ءَ دژمن ءَ بلوچ راج ءِ سر ءَ سَک باز زوراکی کرت پمیشکا بلوچ راج ءَ گیشترمار اِت کہ بلوچ راج یک ناشناسیں زورگیری ءِ گلام ءُ زیر دست اِنت کہ آئی ءِ گون ءَ ھچ وڑیں دود ءُ ربیدگی سْیادی یے نہ دار ایت پمیشکا راج ءِ تہ ءَ بلائیں راجی آجوئی ءِ آشوبے ودی بوت ءُ چوناھیگا زورگیریں دژمن ءِ ھلاپ ءَ زیردستیں راجانی بلائیں سِلاہ دژمن ءِ زوراکی، بے مزدگِری ءُ ناھودگیں کشت ءُ کوش اِنت کہ زیردستیں راج ءِ تہ ءَ زھر ءُ کینگ ودی کن اَنت گُڑا ھمے زھر ءُ کینگ راج ءِ تہ ءَ آشوبی زرمبشت ءُ راجی آجوئی ءِ مارشتاں ودی کن اَنت۔
نی ما بلوچ راج ءِ ھستیں وھد ءِ راجی آجوئی ءِ چیرجنگی جنز ءِ سر ءَ گپ کن ایں کہ مروچیگیں راجی چیرجنگی جنز کہ 2002 داں روچ ء مروچی جنزان اِنت ءُ اے سری وھد اِنت کہ ھستیں وھد ءِ راجی جنز راج ءِ وانندگیں ورناھانی سروگانی ءَ دیم ءَ روان اِنت بلکیں ھرچ سال ءَ دیمروی کنان اِنت بلے بژن ءَ گْوش آں کہ لھتیں کاسگ چٹیں وتگڑیں نواب ءُ سرداراں پہ لب ءُ لالچ ءَ وتی ٹکر ءِ بلوچ چہ راجی جھد ءَ دیر داشت ءُ راجی زْرمبشت ءِ بگیری ءَ اوشتارینتگ اَنت انچوش کہ انی ئیں وھد ءَ ھم یار مھمد رند، جام کمال، مگسی ءُ جمالی وڑیں ءُ سند ءُ پنجاب ءِ کاسگ چٹیں وتگڑیں سردار بلوچ راجی آجوئی ءِ زْرمبشت ءَ وتی نیمگی دمگاں نہ ھل اَنت پرچا کہ آ اود ءِ تیوگیں راج ھمے کاسگ چٹانی چنگلاں بند اِنت۔ بلے ھستیں وھد ءِ راجی جنز ءَ بیست سال اِنت کہ راجی شھیدانی برورد ءَ یکشل ءَ دیم ءَ روان اِنت ءُ اے راجی جُنز ءَ شھید اکبر ھان بگٹی، شھید بالاچ مری، شھید گلام مھمد،لالا منیر، شیرھمد، ڈاکٹر ھالد، جنرل اسلم ءُ دگہ ھزاریں بامردیں بلوچ ورنائیں جنگولاں پہ راجی آجوئی ءَ زگریں ھون ریتکگ اَنت پمیشکا اے جنگ ناں کہ اوشت ءِ آماچ بیت ءُ نے کہ بے سوب بیت بلکیں تیوگیں بلوچ راج دلجم اِنت کہ راجی آجوئی بلوچ راج ءِ بُنکی لوٹ اِنت۔
اگاں ما اے جنگ ءَ ھورت بہ چار ایں گڑا ما زان ایں کہ مروچی ئیں بلوچ راجی جنگ ءَ بلوچستان ءِ درائیں بلوچ راج ءَ، ستر ھرچ کنڈے ءَ بہ بہ اَنت آیاں راجی آجوئی ءَ آگاھی ءُ سَسایے داتگ کہ بلوچ جتائیں راجے ءُ بلوچ ءِ وتی جتائیں دود ءُ ربیدگ ءُ راجی زبان اَنت پمیشکا ما پیسر ءَ وتی آجوئیں ڈیھے ءِ واجہ اَت ایں چمیشکا مروچی بلوچ دژمن ءِ ھرچ وڑیں کھر ءُ زوراکی سگ ایت بلے گلامی ءُ زیردستی نہ من ایت۔
مروچی جھان ءِ میل ھرچ وھد ھم ترندی ءَ بدل بوان اَنت۔ یک نیمگے ءَ دژمن ملکاری ءُ سلکاری ءِ جیڑھاں ترند اِنت، سند ءُ پشتونستان ءَ ھم لشکر ئِے چیرجنگ ءُ پشتو آشوب ءَ ژند اِنت۔دومی نیمگ ءَ گوں ھندوستان ءُ اوگانستان ءَ جنگی جاوراں گر ءُ چیل اِنت۔ تالبان ءِ پُشت ءُ پناھی ءِ پد ءَ امریکا ءَ نان نیٹو الانینس ءِ سٹیٹس چہ دژمن ءَ پچ گپت لشکر ءِ جنگی کُمک ئِے بند کرت۔ کولیشن سپورٹ ءِ زری کمکاری چہ 2013 ءَ بند اِنت ئِے۔سھودی وت یمن ءَ دزگٹ اِنت پمیشکا سھودی ءَ ھم دژمن ءِ زری کمک کنگ بند کرتگ چمیشکا مروچی دژمن ءِ اکانومی ھمپسگ اِنت ءُ ڈنی وام سری رند ءَ یک سد ءُ سی بلین ڈالر اَنت ئِے چر ایشی ءَ ھرچ روچ مردم بے روزگاری ءُ گرانبھائی ءِ آماچ اَنت بزاں دژمن بازیں سنگراں انچوش اڑ اتگ کہ بلوچستان ءَ لشکرکشی ءِ زر ئِے کٹ اتگ پمیشکا ھرچ کنڈے ءَ کاسگ چٹاں گْوش ایت نی من ءَ زر نیست اِنت وتی بلوچ براتانی لوگاں دُزی بہ کن اِت ایشانی مڈیاں پِل اِت ءُ ور اِت بس ما شمئے پُشت ءَ ایں۔
اوگانستان ءِ جاور آیوکیں دو ماہ ءَ رند باز ھراب بہ اَنت چر ایشی اے ریجن ءِ جاور یکپارگی نوکیں رنگے کش ایت۔ اے درائیں بلوچستان ءِ راجی آجوئی دگہ دئے اَنت پرچا کہ زیردستیں راج وتی راجی جنز ءَ راج ءِ تہ ءَ زندگ دار اَنت۔پد ءَ میان استمانی میل ءُ جاورانی رد ءَ بزاں یک اندوھے ءِ یا میان اُستمانی جیڑھے ءِ پد ءَ آجو بہ اَنت۔ من کْوھنیں راجانی راجی آجوئی ءِ جُنز ءُ آیانی سوب مندی ءِ کسھاں نہ گْوش آں بلے اے نوکتریں ملکاں انچوش کہ1971 ءَ بنگلہ دیش، 1993 ءَزیک ریپبلک اینڈ سلواکیا، 1993 ءَ اریٹریا، 1994ءَ پالاو، 2002 ءَ روایرشُتی تیمور، 2006 ءَ موٹینگرو اینڈ سربیا، 2008 ءَ کوسو زِرباری اُسیشیا ءُ اباکزیا،2011 ءَ زِرباری سوڈان مئے دیم ءَ اَنت کہ ملک چَہ دژمن ءِ وتی جیڑھانی پد ءَ یا دژمن ءَ گوں دگہ ملکاں جنگ کرتگ پد ءَ ھمیشی ءِ آسر ءَ آجو بیتگ اَنت انچوش کہ اراک ءِ کرد 1992 ءِ سری گلپ وار ءِ آسر ءَ وتی ڈیھ ءِ وتواجہ بیتگ اَنت۔
دژمن ءِ زوراکی دژمن ءِ بے سوبی ءِ ٹوھیں نشانی اِنت ءُ ھمے دژمن ءَ بنگلہ دیش ءَ ھم "آپریشن سرچ لائیٹ" ءِ نام ءَ ھزارانی کچ ءَ بنگالی نودربر ءُ رھدربر، راجی راھشون ءُ کواس آوار جتگ ءُ بے میار ءَ کشتگ اَنت بلے بنگالی وتی راجی آجوئی ءَ سوبین بیتگ اَنت پرچا کہ چوشیں زوراکی ءِ آسر ءَ زیر دستیں راج ءِ چاگرد وت ءَ گلام مار ایت پمیشکا ما گْوش ایں ھر وھدی کہ دژمن ءَ بلوچ راج ءِ سر ءَ زوراکی کرتگ گڑا ھما پیم ءَ راج ءَ ھم مار اِت کہ من گلامیں راجے آں ءُ ما باید انت پہ وتی آسودگیں زندمان ءَ راجی آجوئی جنز ءِ سرمچاری گلاں ءَ ھوار بہ بہ ایں۔
اگاں ما دنیا ءِ جنگی زانوگِرانی گپاں دلگوش بِہ بہ ایں گُڑا ما زان ایں کہ زیردستیں راجانی راجی جُنز ءِ بلاھیں ھاٹیگ ءُ سوبمندیں سِلاہ راج ءِ تہ ءَ زھر ءُ کینگ اِنت کہ دژمن ءِ کرتگیں زوراکی ءِ آسر ءَ ودی بیتگ اَنت۔ گلامی ءِ مستریں نشتانی ایش اَنت کہ دژمن تئی ابرمی گواچن ءُ مال مڈیاں چَہ تئی دست ءَ پل ایت ءُ تئی ٹیل، گیس، تلاہ، سُھر ءُ دگہ زمین چیریں مڈیاں پہ وتی ڈیھ ءِ دیمروی ءُ پہ وتی جند ءِ راج ءِ آسودگ کنگ ءَ کارمرز کنت، تئی راجی دود ءُ ربیدگ گار کنگ بہ اَنت۔ راج ءِ ورنا بے روزگار بہ اَنت ءُ راج ءِ ھرچ دمگ ءُ میتگ چہ زندمان ءِ ھرچ وڑیں بنکی آسراتیاں زبھر بیت۔تئی بزگیں مردمانی سر ءَ لٹ شاپی کنت، زیردستیں راجانی گس ءُ میتگاں ماندار ایت، تئی ورنائیں نودربر ءُ راجی سیاسی جھدکاراں ھمے ناامیتی ءَ گار ءُ بیگواہ کنت۔ پد ءَ آیانی جوناں دگانی سر ءَ دور دنت کہ زیردستیں راج ءِ مردم بہ ترس ایت ءُ راجی آجوئی ءِ زْرمبشت گنگ ئِے بہ بیت۔ بلے اے درا زورگیر ءِ پْروش ءِ نشانی اَنت کہ راج ءِ زیردست کنگ ءَ بے سوب بیتگ ءُ پروش ئِے وارتگ چی ءَ کہ چر ایشی ءَ زانگ بیت کہ زیردستیں راج ءِ چیرجنگ راجی آبادی ءِ تہ ءَ بلائیں وشنامی یے دار ایت ءُ راج ءِ سرپدیں مردم پہ راجی آجوئی ءَ چیرجنگ ءَ گوں شاتکامی ءَ بَھر زور اَنت ، چیر ایشی ءَ دژمن ءَ زورگیری ءِ برجاہ دارگ گْران کپ ایت ءُ راج آجو بیت۔
اگاں ما گیدی ءِ دیمروی کرتگیں ملکاں چمشانک بہ دے ایں گڑا ما زان ایں کہ مروچیگیں جھان ءِ توک ءَ ایوک ءَ ھما ملکاں دیمروی کرتگ کہ آیاں پہ وتی راجی آجوئی ءَ بازیں کچے ءَ وتی ساھانی کربانی داتگ ءُ پہ راجی آجوئی، وتواجھیں ڈیھ ءُ راجی پجار ءِ رکینگ ءَ وتی زگریں ھون ریتکگ اَنت چی ءَ کہ اے وڑیں راجاں پہ وتی ڈیھ ءِ وتواجھی ءُ آجوئیں زندمانے ءَ وتی پیریں مات ءُ پِت، ورنائیں برات، گْوھار ءُ سْیادانی کربانی داتگ اَنت۔ بزگ ءُ واری ءِ وھد سگ اِت بلے زیردستی ءُ سرجھلی اش نہ من اِت بلکیں مدام گوں زوراک ءَ جنگ کرتگ ءُ وت ءَ آجو اش کرتگ۔چرایشی ءَ راج ءِ مردمانی تہ ءَ ابرمی راجدوستی، راجی آجوئی ءِ بستار ءُ ارزشتے ودی بیتگ، راج ءَ پہ وتی ڈیھ ءِ دیمروی ءُ پہ مردمانی آسودگیں زندمانے ءَ شپ داں روچ کار کرتگ۔ انچوش کہ مپتیں چیز ءَ کس بستار ءُ ارزشت نہ دنت بلکیں مردم بستار ھما چیز ءَ دنت آ کہ بازیں جھد ءُ کربانی ءِ برورد ءَ رس ایت پمیشکا ھما ملک کہ مپت ءُ کاسگ چٹی ءِ پد ءَ اڈ بیتگ اَنت گڑا آ اود ءِ مردماں ھوار، راجی ملکاری راھشون، لشکری سروک ءُ ھرچ وڑیں ترامگیجانی مستر سلکار ءُ لالچی بہ اَنت پد ءَ آیانی مردمانی تہ ءَ ھم ھچ وڑیں جان ءُ بامردی نہ بیت کہ وتی سِلکاریں راھشونانی بگیری ءَ دگانی سر ءَ بہ یا اَنت ءُ زھرشانی یے بہ کن اَنت یا آشوبے ودی بہ کن اَنت بلکیں مدام وابیں راج ھمے سلکاریں راھشونانی چنگلانی چیر ءَ بیت انچوش کہ لھتیں ملک ءُ آیانی ملکاری راھشون مئے دیم ءَ اَنت۔
گپ ءَ گْونڈ کنان ءُ گْوش آں کہ دیمروی ھما ملک نسیب بیتگ کہ آئی ءَ پہ وتی راجی آجوئی ءَ کربانی داتگ پمیشکا وھدے کہ کہ ما بلوچ راج آجو بَہ این ءُ وتی ڈیھ ءِ وتواجہ بَہ ایں گڑا مارا ھم وتی راج ءُ ڈیھ باز دوست بیت۔مارا وتی ھزاریں راجی بامردیں شھیدانی کربانی، شد ءُ بزگی یات کاینت۔ ما بلوچ شپ داں روچ پہ وتی ملک ءِ دیمرویءَ کار کن ایں ءُ راج ءَ وش ھال کن ایں۔
بلوچ راجی آجوئی ءِ جُنز زندگ بات ءُ بلوچستان آجو بہ بات۔