ریڈیو زْرمبش بلوچی | ریڈیو زْرمبش بلوچی

گــِرین بـُک: اولی بھر: اردو رجانک: نودبندگ بلوچ /بلوچی رجانک: پزل شیر بلوچ

گــِرین بـُک: اولی بھر: اردو رجانک: نودبندگ بلوچ /بلوچی رجانک: پزل شیر بلوچ

JAN

22
22 / 01 / 2022 نبشتانک 194

*پجّـار:-* گرین کتاب آئریش ریپبلکن آرمی ءِ چاپ ءُ شنگ کتگیں ھیلکاری ءُ پجاری دستی کتابُک انت ، آ نوکیں باسکانی ھاتر ءَ نبیسگ بوتگ. ایشی ءِ تہ ءَ چہ زورگیریں برتانیہ ءِ لشکر ءَ سوبمندی ءِ ھاتر ءَ جنگی مول ، دیمگیری ءُ نوکیں رِپک ءُ راہ ھوار انت.اے ھیل کاری کتاب ءَ 1950 ءَ آئی ، آر ، اے ءِ نوکیں باسکانی ھاتر ءَ یک ھیل کاری ءُ گوں گل ءَ پجاری کولبندے ءِ کرد پیلو کتگ. اے ھیل کاری کتابک ءِ چاپ ، بھر ءُ بانگ پہ چیروکائی بوتگ ات. اے چیریں جاگھے ءَ چاپ کنگ ءُ باسکانی سر ءَ بھر ءُ بانگ کنگ بوتگ ات. رازداری ءِ سبب ءَ اے کتاب ءِ بس دو چاپ لس مھلوک ءِ دیم ءَ اتکگ. اولی رند ءَ اے 1956 ءَ چاپ بوتگ. ءُ دومی رند ءَ 1977 ءَ چاپ بُوتگ ، 2005 ءَ آئی ، آر ، اے ءِ جنگ بندی ءَ رند اے گپ ءِ تہ ءَ ھچ راستی نیست کہ اے کتاب پد ءَ چاپ کنگ بوتگ. ءُ ھمئے گپّ اوں اُش کنگ بوتگ کہ آئی ، آر ،  اے ءِ لھتیں چیریں یاگی ایں ٹولی ئی ءَ اے کتاب ءِ چاپگ ءِ جھد کتگ ات. سبزیں کتاب یک زندگیں کولبندیں جاور هالانی هواری ءَ ایشی تہ ءَ مٹ کنگ ءُ گیشی آرگ بوتگ ات. اے کتاب نا ایوک ءَ آئی آر اے ءِ باسکانی ھاتر ءَ یک گران بھائیں کتابے ات بلکہ دنیا ءِ تہ ءَ ھمک راج کہ زورگیریں تاکتانی بگیری ءَ جنگ کنگ ءَ انت ، چہ اے ھیل کاری کتابک ءَ سک باز دربرت کن انت. اے کتاب ءِ تہ ءَ پہ گچینی رازداری ، مول ءُ مراد ءِ تچکی ءِ لوٹ ، راستیں دژمن ءِ پجار ، شھری چیرجنگی ءِ دیمگیری ، دزگیری ءُ لٹّ ءُ کُٹ ءِ وھد ءَ پسّہ دیگ ءُ دگہ بازیں ھمئے رنگیں سرھالانی سر ءَ انت. اے کتابک ءِ تہ ءَ درشان کتگیں بازیں گپ ھیل کاری پنت ، بلوچ راجی جنز ءِ جاور هالانی سر ءَ تچکی ءَ گندگ بنت ، ھمئے رنگ ءَ رازداری ءِ نہ بووگ ءَ چہ بلوچ راج کاری باسک دژمن ءَ پہ ارزانی نشانگ کت انت ءُ ھمئے ڈول ءَ ھزاری منزل ءِ ھاتر ءَ تچک نہ بووگ ءُ جنز ءِ تہ ءَ پہ شوک گوں کپگ ءُ ترندیں ھیال رودی ءَ دل یکیم ءُ چہ جنز ءَ پدکنزی ءُ دست چِست کنوکیں ھیالاں رودوم زرت. انچو گندگ بوت کہ اے انچیں نادراھی یے کم ءُ گیش ھمک جنز ءِ تہ ءَ بوتگ انت ، بلے لھتین ءَ ایشانی درمان ءِ راہ شوھاز اتگ انت ، ھمئے لوٹ ءِ رد ءَ آئریش ریپبلکن آرمی ءِ اے ھیلکاری سبزیں کتاب ءَ بے موکل ءَ رجانک ءُ شنگ کنگ ءِ جھد ءَ کنگ ءَ آں. *(نودبندگ بلوچ)* *دپ بندی:* درستاں چہ مستریں چیز وتی رکینگ انت، ایشی ءِ بزانت توئے، کدی اوں السی جاگہ ءَ انچو پہ دیم گپ مہ کن ات ، کدی اوں وتی کھول ، دوزواہ ، جنکیں سنگت ، ءُ کار کنگ ءِ وھد ءَ ھمراھانی کر ءَ پدر مہ کن تو آئریش ریپبلکن آرمی ءَ ئے. کدی اوں لشکری چست ءُ ایراں کجا اوں وتی ھیالاں درشان مہ کن. ارزان ایں لبزاں پوه بہ بے ، ھچ مردم ءَ را ھچ مہ گش ئے. کدی اوں السی روانک ، جاک ءُ سلوات ، زھرشانی آں گندگ نہ بوگ کدی اوں السی جاھاں آئریش ریپبلکن آرمی ءِ دومی باسکاں گوں بگل گیر مہ بو. ریپبلکن ءِ دومی زانوکیں باسکانی لوگاں باز رو ءُ آ مہ کن ، تئی اولی زمہ واری چیری انت ، چہ لشکر ءُ لس مھلوک ، ھردوکین آں ، دگہ یک گچینی گپے ایشی سر ءَ کلیں باسکاں ھیال گور کنگی انت ءُ جوانیں وڑے ءَ پھمگ لوٹیت کہ شراب ورگ سکیں ترسناکیں کارے ءُ پہ گچینی سک باز شراب ورگ ءُ بے سما بووگ گوستگیں باریگ ءَ دژمنیں لشکر ءُ آئی ءِ چاریگاں چہ ایشی ءَ باز نپ زرتگ ات ءُ آیاں چہ نشہ ءُ بے ساری ءِ سوب ءَ چہ باسکاں گپ گپ ءِ تہ ءَ باز چیریں ھال پاشک کتگ اَنت . کلیں باسکان ءَ گشگ بوت کہ نشہ ءِ وھد ءَ السی جاھاں گپ مہ کن ات ، درستیں ترساں چہ ھترناکیں ترس انت. ایشی تاوان گلے ءَ را چست کنگی انت ، گچینی پہ یک سلاہ بندیں گلے ءَ ایشی بزانت وتکشی ءِ کساس ءَ انت. *پہ باسکاں اولی درونت:* چہ اولی روچ ءَ یک باسکے ھمئے ھیل کنت کہ آئریش ریپبلکن آرمی ، آئریش راج ءِ آمید گسی تک ءَ رھدربر انت ءُ آئی ءَ را پہ شرپ اے ھکّ ھست انت کہ آ زورگیریں لشکر ءُ آئی ھمکار ءُ لس چاروگانی بگیری ءَ جنگ بہ کنت. کلیں باسک سرپد بنت ءُ آیان ءَ سرپد بووگی انت کہ دژمن ءِ بگیری ءَ جنگ کنگ ءُ آئریش راج ءِ آمیدگسی سرکار *"آئریش ریپلکن آرمی"* ءِ شونداتانی منّگ ءِ سر ءَ پہ ستک ءُ  راستی ءُ ھکّ ءِ سر ءَ انت ،. آئریش ریپبلکن آرمی راج ءِ آمیدگسی تک ءَ رھدربر ءُ لشکر انت ، اے دژمن ءِ زوراکیانی سوب ءَ پہ لاچاری چیر ءُ زیر بوتگ ات. چہ آئی ، آر ، اے ءِ کلّیں باسکاں یک راجے ءِ بستار ءَ آمیدگسی رھدربر ءُ ابید چہ شک ءَ سرجمی ءَ وپاداری لوٹ اَنت ایشی ءِ سر ءَ اوشتگ شمئے زندگی ءِ ھمک پڑ ءِ مردمانی سر ءَ انت. ایشی ءَ پد شمئے ھچ زاتی ، ٹکّی زندگی نہ بیت ءُ نا کہ دوست ءُ کلیں باسکان ءَ اے شرّی ءِ سر ءَ سرپد بووگ لوٹیت کہ جنز ءِ تہ ءَ دزگیری ءُ ماں آزار جاھاں دراجیں وھدے ءَ داں زندان بووگ یک راستی یے. اے یک انچیں سگارے کہ آ ھمک باسک ءِ سر ءَ لونجان انت. گوست ءَ اے پیم گندگ بوتگ کہ باز مردم پہ شوک ءَ آئی آر اے ءِ بھر بوتگ انت ءُ تھنا پہ پیشدارگ ءِ ھاتر ءَ گل ءَ اتکگ انت ءُ وھدے کہ آ گرگ بنت آیانی سر ءَ گرانیں سکّی کاینت یا زندان بنت گڑا رند ءَ گوں گل ءَ آیانی وپاداری چلنڈگ ءِ تہ ءَ بیت. آیان ءَ باز وھد ءَ پد سما کپیت کہ پہ راستی آیان ءَ باسک بووگ ءِ ھچ ھُب ءُ واهگ نہ بوتگ گڑا اے رنگیں مردم ایدگہ باسک یا وتی کھول ءُ چپ ءُ چاگرد ءِ مردمانی تہ ءَ دل یکیم بووگ ءِ سوْب بنت. دگہ یک گچینی دانکے ءِ کلیں باسکان ءَ سما بہ بیت کہ گل ءِ ھوار بووگ ءَ پیسر شر پکر ءُ سسّا بہ کن انت کہ مارا چہ وت مستریں کماندارے ءِ پرمانانی منگ ءِ هاٹیگ ھست؟ کلیں باسکان ءَ چہ وت مستریں کماندارانی پرمان منگی انت تُوری آ پرمان باسکان ءَ دوست بہ بنت یا مہ بنت. کلیں نوکیں باسکان ءَ آئی آر اے ءَ ھوار بووگ ءَ پیسر اے گپ شر پھمگی انت ءُ جیڑگی انت کہ آ لشکر ءِ بھر پرچہ بووگ لوٹ انت ؟ آیان ءَ اشتاپی جوزگ ، بیمناکی یا وتسری ءِ سوْب ءَ جنز ءِ بھر بووگی نہ انت. ترا کلاں چہ پیش جوانیں وڑے ءَ وتی مول ءُ مراد  گوں آئی بندوکیں ترس ءَ سرپد بوگی انت ءُ سکّ ھژدری انت کہ تو بِندات ءَ چہ پوہ بہ بو کہ ترا جنز ءِ تہ ءَ شوک ءُ شان نہ رس ایت ، یک نوکیں باسکے ءَ را وتی تب ءُ مول ءُ مراد اوں چارگی انت ءُ وتی مجگانی تہ ءَ اے گپ مان کنگ ءُ وت ءَ ٹپاسگی انت کہ آئی آر اے پہ یک آجوئیں استانے ءَ جنگ کنگ ءَ انت ، چہ کلّیں باسکاں اے واھگ دارگ بیت کہ آ یک تاکت وریں لشکرے ءِ بگیری ءَ وتی راج ءِ آجوئی ءِ ھاتر ءَ جنگ بہ کن انت. تپنگ ءُ بارود اے جنگ ءِ بھر انت. بُنگیج چہ توپکاں بیت، وھدیکہ باسکان ءَ سلاہ بندیں ھیل کاری دیگ بیت گڑ آهان ءَ اے گپ پہ جوانی سرپد بوَگی انت کہ سلاہ ترسناک بنت ءُ سلاہ ءِ بزانت انسان ءِ ساہ ءِ گرگ انت ، دومی گپّ ایش اِنت کہ بزاں انسانی ءِ کُشگ انت ءُ آئی ، آر ، اے ءِ کلیں باسکان ءَ کُشگ ءِ ھیل کاری دیگ بیت ،  اے گونڈیں گپّے نہ انت کہ تو بے سوْب ءَ توپک چست بکن ئے ءُ برو ئے لھتیں مردم بہ کش ئے ءُ بیائے ، آئی آر اے مھکمیں سوبانی سر ءَ برجم انت. ءُ ھمئے مھکمیں سوب مارا وت ماں وت ءَ نزّیک کنت ءُ یک تاکتے جوڑ کنت ، ھمئے ھاتر ءَ یک نوکیں باسکے ھمئے مھکمیں سوب ءَ دیم ءَ بہ کنت ءُ گل ءِ بھر بہ بیت. ھما سوب کہ پہ ھکّ ءُ راست انت کہ آ تئی تہ ءَ اینچو جوزگ رودین اَنت کہ تو بے ترس ءُ لرز ءُ بے پشومانی ءَ انسان ءِ ساہ ءَ پچ بہ گرئے. ایشی ءَ پد اوں ھما کلیں مردم کہ گل ءِ بھر بووگ لوٹ انت آهان ءَ اے گپّ پہ جوانی ءَ وتی دل ءُ دماگ ءَ جاگہ دیگی انت کہ وھدے آ یکّی ءِ زندگی ءِ ھلاس کنگ ءَ روت گڑا بہ جزم اِیت کہ آئی ءِ زندگی اوں ھلاس کنگ بیت ، وھدے تو پولیس یا لشکر ءِ سر ءَ تیرگواری کن ئے ترا اے گپ یات کنگی انت کہ آ اوں تئی سر ءَ تیرگواری کنت کجام اوں چیریں سلاہ بندیں گل ءِ تہ ءَ زندگی سکّ ءُ سور ، زوراک ءُ بے وھم انت. ھمئے ھاتر ءَ جنز ءِ بھر بووگ ءَ پیسر اے سرجمیں چیزانی بابت ءَ جیڑگ ءُ منّگ ءَ رند بھر بووگی انت ، اے یک رُپتگیں راستی یے کہ آئریش چہ یک ھزار سال ءَ گیش اِنت کہ راجے ءِ پژدرے ءِ واھند انت ءُ راستی میان اُستمانی تک ءَ منّگ بیت.  پروپیسر ایڈمنڈ کرٹس گوشیت کہ *" ایلپس ءِ زربار ءَ آئریش اولی راج ات کہ آهاں وتی گپ ءُ تران ءِ تہ ءَ سنگینی کارمرز کتگ"* آ دیمتر ءَ گوشیت کہ آر ءَ گوشگ بوتگ کہ کجام رنگ ءَ *"ڈیـنـز"* آهان تاچینتگ ءُ درکتگ ، آهانی دودمان سرجمیں یورپ ءِ تہ ءَ دَرپشوکیں اِستالی ءِ دروشم ءَ انت ، چہ 1169 ءَ پیش *"نارمن"* اُرشاں کہ ھشت کرن اِنت برجاہ انت بے رھم ءُ ھلاس نہ بووکیں جنگ ئِے بنگیج کت ءُ آ تاں روچ مروچی روان انت ، اے ھشت سد سال ءِ زوراکی ءِ سوب مئے مال جنی اِنت ایشی ءَ چے مئے شش ٹوھیں شھر کہ تچکی ءَ برتانیہ ءِ زوراکی ءِ دسترس ءُ کبزه ءِ تہ ءَ کوھنیں گلامانی پیم ءَ دارگ بووگ ءَ انت ءُ ھمینچک ءَ تاں زرباری آئرلینڈ انت آ یکشل ءَ برتانیہ ءِ چاگردی ، دودمانی ءُ مالی ایردستی ءِ آماچ انت ، اود ءَ آئرش مڈّی انگلینڈ ءِ سر ءَ ھرچ کنگ بنت ، ایشی ءِ سوْب ءَ ھزارانی کساس ءَ آئریش بچک ءُ جنک پہ لاچاری روزگار ءِ ھاتر ءَ انگلینڈ ءَ لڈ ءُ بار کن اَنت ءُ رونت ھماهانی کاردار بنت. ھماهاں کہ ایشانی مڈّی پل اتگ انت ءُ اود ءَ ھرچ اش کنگ ءَ انت چوناها اے لُٹ ءُ پُل ءِ ھاتر ءَ ھر جاہ لبز *"اپریکنائزیشن"* کارمرز بیت. 1921 ءَ پد بگر تاں هنوں پہ گچینی مئے ھمک جیڑہ درآمدیں مردماں وتی دست ءَ کتگ انت ، آئریش ریپلکن آرمی ءِ بُن ھِشت 1916 ءَ بگر تاں هنوں مئے جاورهال اے زورگیریں تاکتانی دیم ءَ یک دائمی گھگیری ءُ بیمناکیں جنگے بوتگ ما دائم ءَ نوکتریں آشوبی لیکہ ءُ نوکیں چیرجنگی ءِ دیمگیری رپک ءُ راھانی سر ءَ روگ ءِ جھد ءِ تہ ءَ بوتگ ایں. مئے بُن ھشت چہ جنگ ءَ کٹ اتگیں شرپ دیم ھونی ءِ دراجیں لڑ ، زندان ، شُد زھرشانی ، شھیدی ، پدا اوں دژمن ءَ را بے درمانیں ٹپ جنگ پہ گچین زورگیریں برتانیہ ءِ دل ءِ سر ءَ اُرش کنگ ءِ رنگیں کارانی سوْب ءَ تیوگیں دگنیا ءِ آجوئی لوٹوک مارا منّ انت ءُ مئے توسیپ ءَ کن انت ، یات بہ بیت آئریش ریپبلکن آرمی ءِ شرپداری سوْب ءُ جنگ کنگ ءِ ھکّ جھل ءِ کول بندانی سر ءَ انت ...، *1:- ڈنّی زوراکانی بگیر ءَ جنگ کنگ ءِ ھکّ ،* *2 :- زلم ءُ زوراکی ءِ بگیر ءَ جنگ کنگ ءِ ھکّ ،* *3:-1916ءِ منّ اِتگیں آئریش سرکار ءِ تچک ءَ واھندی ءِ ھکّ .....،* روان انت....