ریڈیو زْرمبش بلوچی | ریڈیو زْرمبش بلوچی,کازی-داد-مھمد-ریھان

یونیکوڈ ءِ نام ءَ نبشتگیں نمدی ءِ سالاں پد پسو ءُ منی نمدی | کازی ریھان

یونیکوڈ ءِ نام ءَ نبشتگیں نمدی ءِ سالاں پد پسو ءُ منی نمدی | کازی ریھان

SEP

17
17 / 09 / 2021 نبشتانک 91

اے نبشتانک ءَ پی ڈی ایپ ءَ وانگ ءَ جھل ءِ چیڑو ءَ گر اِت


unicode-nama-nimdi-KaziRehan


یونیکوڈ چی یے : نبسیگ ءُ وانگ ءِ مردم ءِ زانشت ءِ دیمروی ءَ بنکی کردے ھست۔زمانگ انچوش کہ دیم ءَ روان بیتگ ھمے وڑ ءَ وانگ ءُ نبیسگ ءِ ابزار ءُ راھبندانی تہ ءَ ھم دیمروی بیتگ۔چہ سنگ نگاراں اے پند بنا بیتگ ءُ مروچی ما موبائل ءُ کمپیوٹرانی تہ ءَ نبشتہ کنگ ءَ ایں۔


 


وھدے کہ کمپیوٹر ءُ مشینانی تہ ءَ نبشتہ کنگ ءِ زمانگ بندات بوت ، کم کم ءَ نوکیں جیڑہ دیم ءَ اتک اَنت۔ بندات ءَ مشینی زبان تیوک ءَ انگریزی اَت۔ھما زمانگ ءَ مردماں ھمے گمان کرت کہ اگاں کسے انگریزی مہ زانت بزاں کہ آ مسے ءُ نوکیں جھان ءَ آپسرے ءَ سر بوت نہ کنت بلے زیت آ دگہ توانمند ءُ مزنیں راجانی زبان ھم مشین ءِ تہ ءَ آرگ بوت اَنت۔ گوگل ٹرانسلیٹر ، ویب سائٹ ءُ سوشل میڈیا ءِ تہ ءَ زبانانی ترینگ ءِ گزینگ (آپشن) ءِ گیشی ءَ پہ ھمک مردم ءَ آسانی ودی کرت نی ھرکس دومی زباناں نبشتگیں نکاناں ھم سرپد بوت کنت۔


بلے بندات ءَ چوش نہ اَت ، پرچا کہ کمپیوٹر ءِ زبان باپشت ءَ گوں رمزاں (کوڈاں) کار کنت۔ انی شما کہ ھرچی وانگ ءَ اِت ایشانی مشینی زبان اے نہ اِنت ، اے درس اکس اَنت کہ شما ایشاں آبانی رنگ ءَ گندگ ءَ اِت۔نبشت لیک (فونٹ ) ءِ تہ ءَ رمزانی دْروشم ءَ پرمان نبیسگ بیتگ اَنت کہ کسے پلاں بٹن ءَ دز جنت گڑا پونٹ ءِ تہ ءَ نبشتگیں پرمان آئی ءَ ھما چیدگ ءَ پیش دار اَنت کہ گوں ھمے پرمان ءَ ھمگرنچ کنگ بیتگ۔


رمزانی اے زبان گندگ ءَ مان گیش اتگ بلے کسے کہ ایشی ءَ زانت پہ آئی ءَ اے ھمروچیگیں زبان ءِ پیم ءَ آسان اِنت۔ چوش کہ پہ « بلوچی» نبیسگ ءَ پونٹانی کوڈ ءِ پرمان چوش اِنت کہ : ب ، بندات ءُ لام میانی ءُ و گڈی ءَ ھوار گیج ءُ « بلو » ءِ چیدگ ءَ پیش دار | چ بندات ءُ ی گڈی ءَ ھوار کن ءُ «چی» ءِ چیدگ ءَ پیش دار۔ ءُ ھمے چیدگ ھریکے جتائیں اکسی چنڈے کہ پونٹ ءِ تہ ءَ مان کنگ بیتگ۔


ھمے چنڈاں رمزی نام یا کوڈ دیگ بیت پرچا کہ مشینی زبان رمزانی سر ءَ اِنت۔ زمانگ ءَ ھمک نرم ابزار (سوفٹ ویئر) ءِ جتائیں کوڈ بیتگ اَنت۔ پمیشکا ما شما دیستگ کہ بلوچی ءُ دگہ در انگریزی زبانانی ماں کمپیوٹر ءَ نبیسگ گْران بیتگ۔ ما ھرچی کہ نبشتہ کرتگ ءُ دگرے ءِ سر ءَ دیم داتگ اَنت آئی ءَ نہ دیستگ اَنت۔پرچا کہ ھرچ مشین ءُ ھرچ نرم ابزار ءِ وتی جتائیں رمز بیتگ اَنت۔ یک پونٹے ءَ اگاں «چ » ءِ رمز 056 کرتگ دومی ءَ 26 کرتگ ، چوش وھدے کہ دومی مشین ءَ شتگ اَنت۔ شرگندگ نہ بیتگ اَنت۔ داں وھدے انچیں نرم ابزارے یا پونٹے کارمرد نہ بیتگ کہ آئی ءَ ھمے رمز مان بیتگ اَنت۔


سال 1980 ءَ ژیروکس (Xerox) نامی کمپنی یے ءَ ژیروکس کریکٹر کوڈ اسٹینڈرڈ (XCCS) ءِ نام ءَ وتی کوڈ دیم ءَ آؤرت اَنت داں گوں آیاں ھمگرنچیں درسیں مشینی نرم ابزارانی تہ ءَ ھمے کوڈ کار مرد بہ بہ اَنت ، اے یونیکوڈ ءِ بن ھشت اَت۔ بلے پہ انچیں راھبندے ءَ کہ سرجمیں جھان ءَ درسیں مشین یک دومی ءِ دیم ءداتگیں رمزاں زانت بہ کن اَنت المی اَت کہ تندجاہ ءُ مشینی زبان ءِ کارمرد کنوکیں درسیں کمپنی اے راھبند ءِ رندگیری بہ کن اَنت پمیشکا 1987 ءَ ژیروکس کمپنی ءِ جوبیکر ءَ ایپل کمپنی ءِ لی کولنز ءُ مارک ڈیوس ءِ ھمراھی ءَ پہ یونیکوڈ ءِ راہ پرینگ ءَ پٹ ءُ پول بنا کرت ، اے کار ءِ تہ ءَ رند ءَ پیٹر پینوک ءُ ڈیب اوپ اسٹید ھم ھوار کپت اَنت ءُ اگست 1988 ءَ جو بیکر ءَ وتی سوج تاک دیم ءَ آؤرت ، آئی ءَ تہ ءَ سوج دیگ بوت کہ پہ جھان ءِ درسیں زبانانی کارستاں (آب ، نشان ، بتک ءُ ھرچ چیدگے کہ کارمرد بیت) مشینی یا کمپیوٹر کوڈ یک بہ بہ اَنت ، ھمے «یونیکوڈ» بزاں جھانی تک ءَ کارمرد بیوکیں یکسانیں کوڈ ءِ نام دیگ بوت۔


مشینی زبان ءِ تہ ءَ یونیکوڈ ءِ آشوبی کرد ءَ اے وڑ ءَ بہ چار اِت کہ اگاں یونیکوڈ مہ بوتیں چہ ونڈوز ءَ دیم داتگیں ای میل ، انڈوروائڈ ءَ وانگ نہ بیتگ اَت ءُ اگاں کسے ءَ چہ ایپل ءَ میسجے دیم داتگ اَت آ میسج نوکیا ءُ سام سنگ ءَ وانگ نہ بیتگ اَت۔


بلوچی نبشتہ کنگ ءِ یونیکوڈ ءَ جیڑہ: واجہ سیدھاشمی ءَ بلوچی نبشتہ راھبند ءِ راست کنگ ءَ بلوچی زبان ءِ آبانی تہ ءَ لھتے نوکیں چیدگ ھوار کرتگ ، اے سیدھاشمی راھبند ءِ راست نبیسی ءِ بنیاد اَنت ھم۔ ءُ ، ءِ ، ءِ ، ئِے۔


ھما زمانگ ءَ کہ دنیگت یونیکوڈ ءِ تہ ءَ لھتے زبانانی کارست یا آب ھوار نہ اَت اَنت باز مردماں ھمے گپ جت کہ بلوچی ءُ ھما زبان کہ آ رومن آباں نبشتہ نہ بیگ ءَ اَنت آ نوکیں زمانگ ءَ پشت کپ اَنت پمیشکا بلوچی زبان باید رومن ءَ نبیسگ بہ بیت کہ مشین ءُ کمپیوٹر ءِ زبان اِنت۔ انچیں پیشنھادے پہ اردو زبان ءَ ھم دیگ بیتگ اَت۔


مروچی ھم باز مردم ھمے سرپد بیت کہ آ دگہ زبانانی کارست (آب / کریکٹرز) ابرمی کمپیوٹر ءِ تہ ءَ ھوار اَنت بلے راستی ایش اِنت کہ آیانی کوڈ ھما زبان ءِ ادارھاں یونیکوڈ ءِ تہ ءَ ھوار کنائینتگ اَنت۔مزنیں کمپنیاں وتی زبان ءِ نبشتہ راھبند ءِ بارہ ءَ سوج داتگ کہ مئے زبان ءِ لوٹ ایش اَنت۔ مئے زانوک ءُ ادارھانی کارمستراں یکے و چوشیں بودشتے ھم نہ بیتگ کہ جھان ءِ گام ءَ ھمراھی بہ کن اَنت دومی آیاں مدام کچو چہ سید ءَ گیپتگ ءُ زور جتگ کہ سید ءِ راھبند ءَ وڑے ناں وڑے بہ مٹائین اَنت ءُ بے سوب پیش بہ دار اَنت بلے اے وڑ نہ بوت۔


من گوں واکداریں ادارھانی کارمستراں باز بر ءَ گپ جتگ کہ آ اے نیمگ ءَ دلگوش بہ کن اَنت۔ بلوچی اکیڈمی ءِ کوشست ستا کرز اَنت کہ آئی ءَ ان پیج ءِ تہ ءَ بلوچی کارستانی ھوار گیجگ ءَ ان پیج ءَ زر داتگ ءُ بلوچی چاپار ءَ ان پیج ءِ بھا زرتگیں ورژن یو ایس بی ءَ کرتگ ءُ دیم داتگ بلے اے ورژن مروچی ھم ھمک نبشتہ کنوکانی گْور ءَ نیست۔


وھدے کہ گْوستگیں دہ سال ءِ تہ ءَ روکپتی بلوچستان ءَ گچینی چھبار ءَ بلوچی کتابانی چاپ ءُ شنگکاری بنا بوت اے جیڑہ دیم ءَ اتک ، آنگو چاپاراں ھمے گْوشت کہ آ ان پیج ءَ نبشتگیں کتاباں چاپ کرت نہ کن اَنت باید ورڈ ءِ تہ ءَ کتاب گالسنج کنگ ءُ دیم دیگ بہ بہ اَنت۔استاد آبد آسکانی ءِ کتاب میرجنگی ءُ میرزنگی ءِ پارسی رجانک ، بنداتی کتاب اَت کہ پہ آئی ءَ استاد آبد ءَ اے ھج کرتگ اَت کہ آئی ءِ کتاب ءِ تہ ءَ «ئِے» شر نبیسگ بہ بیت۔ ھمے کتاب سال 2019 ءَ پہ من دیم دیگ بوت۔ چد ءُ پیش من پہ ان پیج ءِ تہ ءَ کارمرد کنگ ءَ انچیں پونٹے جوڑ کرتگ اَت داں ھمے کارست شر نبشتہ کنگ بہ بیت ، آ وھدی ان پیج ءِ تہ ءَ « ءُ » ءِ نبیسگ ءَ دو رند ءَ پیش جنگ لوٹ اِتگ یک پیشے گوں ھمزہ ءَ لچ اتگ ءُ دومی گندگ بیتگ اَت۔ پہ ان پیج ءَ جوڑ بیتگیں « ریھان پونٹ » ءِ سر ءَ ماھتاک دْرد، چکانی ماھتاک درونت، تاکبند مروارد ءُ تاکبند زْرمبش چاپ بیتگ اَنت بلے پہ ایشی ءِ نبشتہ کنگ ءَ سر ءُ سوج زیرگ المی اَت ، پد ءَ چہ چاپ ءَ پیش گوں دلگوش ءَ پرنٹ گرگی اَت ، کسے ءَکہ کمو ھم نادلگوشی کرت اَت ، آئی ءِ چاپ ھراب بیتگ اَنت۔


من یک وھدے ھمے جیڑ اتگ کہ پہ بلوچی نبیسگ ءَ نستالیک نبشت لیک جْوان نہ اِنت پرچا کہ بلوچی ءِ بازیں دانک دْراج کش اَنت۔ بنداتی پونٹانی تہ ءَ نستالیک نبیسگ گْران اَنت بلے اردو ءِ « جمیل نوری نستالیک » نامیں پونٹ ءِ شنگ بیگ ءَ پد سما بوت کہ نی نستالیک ھم پونٹ ءِ تہ ءَ شر نبشتہ کنگ بیت۔ ھمے رند پداں بلوچی نستالیک ءِ سر ءَ کار بنا بوت۔سال 2015 ءَ بلوچی نستالیک ءِ تہ ءَ بنداتی کارست ءُ ۔ ءَ ۔ ءِ ۔ ئِے ھوار کنگ بوت اَنت۔


استاد آبد آسکانی ءِ کتاب میرجنگی ءُ میر زنگی ءِ نبشتہ کنگ ءِ وھد ءَ سما بوت کہ ایوک ءَ سئے ئیں کارستانی ھوار کنگ ءَ بلوچی شر نبیسگ نہ بیت، ھمے کتاب ءِ گالسنج کنگ ءَ نزیک ء شش ماہ گْوست ءُ نی کتاب ءِ تہ ءَ ھواریں دانک شر شر نبشتہ کنگ بوت اَنت۔ اے «بلوچی نستالیک » ءِ شرتر کنگ ءَ مزنیں گامگیجے اَت۔


ھمے سال ءَ چھبار ءَ نرم ابزار جوڑ کنوکیں کمپنی «بْراہ» ءَ ھمے پونٹ ءِ شرکنگ ءِ زمہ زرت، اے بارہ ءَ بلوچی اکیڈمی ءِ واکدار واجہ ھیبتان امر ءَ پہ کمک ءَ کلوہ دیم دیگ بوت کہ آ « بْراہ » ءَ بلوچی اکیڈمی ءِ جوڑ کنائینتگیں ان پیج پونٹاں دزرس بہ دنت بلے ھیبتان امر ءَ چہ ایشی ءَ مستریں گامے چست کرت۔اے وھدی ھمے پونٹ بلوچی اکیڈمی ءِ جند ءِ سرشونی ءُ راھشونی ءَ جوڑ کنگ بیگ ءَ اِنت۔


بلے ایوک ءَ پہ بلوچی نستالیک پونٹ ءَ اے پڑ ءَ دیمروی بوت نہ کنت باید تھر پہ تھریں پونٹ بلوچی زبان ءَ جوڑ بہ بیت اے تک ءَ کسے ھم سرمایہ گزاری بہ کنت آ انیگیں دور ءَ چہ ایشی ءَ سیت ھم زرت کنت۔ انچوش کہ آ دگہ موبائل نرم ابزار جوڑ کنوکاں چہ وتی ایپلیکیشناں سیت رسگ ءَ اِنت۔


منی پیشنھاد پہ یونیکوڈ: منی نز ءَ اے المی اَت بلوچی ءِ اے کارست کہ بلوچی نبشتانکانی تہ ءَ سک باز کارمرد بہ اَنت باید یونیکوڈ ءَ جتائیں کوڈ دیگ بہ بہ اَنت پرچا کہ اے وڑ ءَ ایشانی یکیں بٹن ءِ سر ءَ نبیسگ ءَ آسانی بیت۔ پمیشکا من ستمبر 2019 ءَ یونیکوڈ ءَ نمدی نبشتہ کرت کہ اے کارستاں ھوار بہ کنت۔


ھمے پیم من فیس بک ، سام سنگ ، گوگل ءُ دگہ مزنیں کمپنیاں ھم نبشتہ کرتگ کہ آ وتی ویب سائٹ ءِ پونٹ ءِ تہ ءَ بلوچی کارستاں ھوار بہ کن اَنت۔ اد ءَ من پہ یونیکوڈ ءَ نبشتگیں وتی نمدیاں پہ ھما مردماں شنگ کنگ ءَ آں کہ آیاں اے بارہ ءَ سرپدی ھست۔ منی بلوچی اکیڈمی ، بلوچستان یونیورسٹی ءِ بلوچی تک ءُ آ دگہ ادارھاں دزبندی اِنت کہ آ ڈجیٹل کارانی نیمگ ءَ ھم دلگوش بہ کن اَنت پرچا کہ نی نبشتانک سنگ ءُ پوستانی سر ءَ نبشتہ نہ بہ اَنت بلکیں انیگیں زمانگ موبائل ءُ کمپیوٹر ءِ زمانگ اِنت۔


نمدی ءِ پی ڈی ایپ:


https://t.me/zrumbesh/5378