پہ نبشتہ کنگ ءَ توار ءِ پجیگ ءَ زبان ءِ نبشتاری لوٹ ھم چارگ لوٹ اَنت‘زیا بلوچ

زبانزانت ءُ نبشتہ کار « زیابلوچ » ءَ گْوشتگ ’’ پہ نبشتہ راھبند ءِ راست کنگ ءَ ایوک ءَ توارینک چارگ مہ بیت کہ بلکیں نبشتاری زبان ءِ لوٹ ھم دلگوش کنگ لوٹ اَنت کہ نبشتار پہ چم وانگی بیت ءُ گْوشتار پہ گوش گوش دارگ بیت ۔‘‘

آئی ءَ اے گپ ریڈیو زْرمبش بلوچی ءِ مراگش «دیرگند » ءَ « اپسالازانشتجاہ » ءِ نیمگ ءَ شنگ بیتگیں « بانک کارینہ جھانی » ءِ بلوچی زبان ءِ سیاھگ ءُ بنرھبند ءِ سر ءَ کتاب ءُ کتاب ءِ تہ ءَ شون داتگیں راھبند ءِ سر ءَ کرتگیں جست ءِ پسو ءَ جتگ اَنت۔

آئی ءَ گْوشتگ ’’ اے گپ راست اِنت بنیاد ءَ اے دْراھیں چیز « مسامے » کہ چیزے زانتکار ءُ سرپدیں مردم ھور بہ اَنت، یک جاہ نند اَنت ءُ چیزے ءِ سرءَ تپاک کن اَنت۔ گڑا، پد ءَ آ چیز رواج گراِیت ۔ اگاں اے سائنسی راھبند ءِ گپ ءَ جن اَنت یا زبانزانتی ءِ گپ ءَ جن اَنت، چوناھیگا زبانزانت ھمے گْوش اَنت (چوش کہ سوسوَر اِنت) کہ اسل چیز توار اِنت، اسپوکن لینگویج اِنت کہ ما شما گپ جن ایں۔ اسل چیز، زبان، ھمے گپ ءِ نام انت، گپتار ءِ نام اِنت، گْوشتار ءِ نام اِنت۔
نبشتار یا نبشتہ باید اِنت ھمیشی ءِ رند گیری ءَ بہ کنت بزاں کہ گْوشتار ءِ رندگیری ءَ بہ کنت کہ اسل چیز ھمیش اِنت۔آئی (نبشتار) ءَ بستارے نیست، آئی ءَ وت یک وتواکی یے نیست بلے ادءَ درس ھم پت نہ اَنت اے وڑ نہ اِنت کہ دْراھیں مردم ھمے چیز ءِ سرءَ تپاک اَنت کہ توار ءَ بُنیادی اھمیتے ھست یا گْوشتار ءَ بنیادی اھمیتے ھست۔ انچوش کہ من نبشتانکے ءَ نبشتگ اَت کہ «دریدا» گْوش اِیت کہ گْوشتار دگہ چیزے، آ وتواکیں چیزے، پرچہ کہ گپ ءُ تْرانی زبان ءِ جاور دگر اَنت ءُ نبشتاری زبان ءِ جاور دگر اَنت۔ نبشتاری زبان گوں چم وانگ بیت ءُ گْوشتاری گوں گوش گوشدارگ بیت۔ گوش آزگسمائیں چیزے، اگاں آوازے کپّی چنڈی بہ بیت ھم توآئی ءَ پھم اِت کن ئے۔ بلے چم اے وڑ نہ اِنت، چم ھما لبز ءِ دروشم ءَ چہ ھما لبز ءَ پجّاہ کار اِیت۔ ھمے بنیاد ءَ آ گْوش اَنت کہ باید اِنت نبشتار ءِ وتی لوٹ ھم چارگ بہ بہ اَنت۔ گوں تواراں ھوار، نبشتار ءِ جند ءِ لوٹ ھم ھست اَنت، آ ھم چارگ بہ بہ اَنت۔‘‘

آئی ءَ ھمے بنگپ دیمتر بران ءَ گْوشت : ’’ بازیں مردمے انگریزی راست نبیسی ءَ کلاگ زیر اِیت،پہ درور آئی ءِ توک ءَ مزنیں سائیلنٹ لیٹر ھست اِنت یا کہ بازیں چیزے آ نہ گْوش اَنت۔۔۔سائیلنٹ اَنت۔لھتے آب اَنت کہ آیاں آواز نیست، انچوش گون اَنت ۔ یا ایش پہ درور c اِنت کہ جاگھے “س” ءِ توار ءَ دنت جاگھے “ک” ءِ توار ءَ دنت۔پمیشکا آ گْوش اَنت کہ اے بے رھبندی اَنت۔ انچوش کہ جارج برنارڈشا ءَ انگریزی نبشتہ راھبند کلاگ زرتگ بلے نوم چومسکی ءُ ھمے لیکہ ءِ مردم، اے گْوش اَنت کہ چوش نہ اِنت، انگریزی ءَ زبردستیں آرتوگراپی (orthography) یے ھست اِنت۔ پرچہ کہ آ مورپیم (morpheme) ءَ بستار دنت، آئی ءَ ارزشت دنت، آئی ءِ پجّار ءَ گار نہ کنت،آئی ءَ پجّار دنت۔ انچوش کہ electricity انت، یا electrician اِنت، یا electric اِنت، نبشتاری دْروشم ءَ ھر جاگہ ھمے c اِنت بلے توار، بہ چار دگہ دگر اَنت۔‘‘

شما اے مراگش ءَ چہ جھل ءِ چیڑو ءَ گوش داشت کن اِت :