نبشتہ کار: کمانچر بلوچ
من نشتگ اِتان ءُ گوانکو من ءَ دست ءَ اَت، کلوھاں وانان اِتاں چہ نمبرے ءَ دّروتے اَتکگ اَت۔ من کہ دْراھبات گْوشت اے ساھت ءَ لین ءَ نہ اَت، وھدے لین ءَ اَتکگ اَت منی کلوہ ءِ پسویے داتگ اَت ”ھال کن سنگت، من ءَ گوں تو کارے ھست“
من پسو دات ءُ گْوشت: ”جی ارواہ! کار ءَ بہ گْوش ، کارے کہ منی دست ءَ بیت من پہ براتے ءَ مدام ساڑی آں۔“
پد ءَ کلوھے اَتک ءُ نبشتہ اَت ”من جھد ءَ ھوار بوگ لوٹ آں۔“
گوں اے کلوہ ءِ وانگ ءَ من جیڑگے ءَ کپت آں من چوں اے وڑیں گامے بہ جناں کہ چہ رسانکدر ءَ کسے کئیت ءُ من آئی ءِ سر ءَ سرجم ءَ بیسہ بہ کناں کہ من ترا دزگِر آں۔ رسانکدر ءِ مردم چوناھیا زانگ نہ بنت، دیوان ءَ دوست ءُ دُژمن ھر وڑیں مردم ھوار اِنت، نوں سنگت ءَ چی پسو بہ دیاں کہ تئی کار گوں من بیت یا کہ نہ بیت؟ گوں وت ءَ جُست ءَ اِتاں کہ پد ءَ ھمے جیڑگانی تہ ءَ من ءَ سنگتے یات اَتک کہ آئی ءَ من ءَ چوشیں چیزانی سر ءَ مکن کتگ اَت کہ ترا رسانکدر ءِ تہ ءَ ھیال دارگی اِنت، کسے کئیت کوہ ءِ نام ءَ گر اِیت وت ءَ پسے بہ پھم ءُ بہ گْوش من ءَ گوں کوہ ءِ ھچ وڑیں سنگتاں نزیکی نیست، آکر ھمے پسو دات۔
ارواہ! تئی اے کار گوں من نہ بیت، من کس ءَ نہ زاناں ترا چوں دز بہ گر آں؟ بلے شھید اکلاک ءِ ھر کلوہ ءِ تہ ءَ بس ھمے گپ اَت ”وڑے بہ کن، من ءَ کوہ ءَ رَوگی اِنت۔“
پد ءَ نشت ءُ جیڑ اِت کہ نوں من چی بہ کناں، سنگت زِد کنگ ءَ اِنت۔ ھر وڑ ءَ من ءَ کوہ ءَ دیم دے، من ءَ رَوگی اِنت۔ گُڑا من پسو دات ءُ گْوشت: ” ارواہ! انگت بہ جیڑ ءُ دل ءَ جست کن، اِشتاپی کار مکن۔ من جُست ءُ پُرسے کناں ءُ ترا سنگت دزگر اِنت، ءُ لھتیں روچ ءِ تہ ءَ ترا ھال ءُ اھوالے کن اَنت۔”
اکلاک ءِ پسو اَتک ءُ نبشتہ اَت: ”جی شر جان، بے ترانگ مبو۔“
کلوہ کنگ بند کت، بلے انگت وتی جست ءَ لگ اِتاں کہ چوشیں کارے من چوں بہ کناں، چہ کُج ءَ بہ کن آں؟ گوں ھمے جیڑگاں من ءَ ھما سنگت ءِ گْوشتگیں گپ مدام دل ءِ تہ ءَ یات بوان اَت کہ گْووشتگ اِت ئِے ”کس ءَ دز مہ گر“، پد ءَ چہ لھتیں روچ ءَ رند کلوھے کت ”سلام پُل، ھال کن تو چی کت؟“
من پسو دات ءُ گوشت: ”تنیگا ھچ نہ بوتگ جان، سنگت لین ءَ نہ اَنت۔“
بلے! چوش نہ اَت من گوں کس ءَ ھال ءُ اھوال نہ کتگ اَت، انگت وتی دل ءَ جیڑگ ءَ اِتاں مگرب ءِ وھد اَت سنگتے لین ءَ اَتکگ اَت گڑا من ءَ کلوھے کتگ اَت۔ وھدے ھم سنگت گوں من گپ کنگ ءَ اَت، گُڑا اکلاک ھم من ءَ یات پیداک اَت، انگت دل ءَ جست ءَ اِتاں سنگت ءَ بہ گْوشاں اگاں مہ گْوش آں؟ گڑا من سنگت ءِ کرّ ءَ ھمے گپ جت اَنت کہ منی کِرّ ءَ سنگتے اتکگ تو دزگپت ئِے کن ئے؟ سنگت ءَ پسو دات ءُ گْوشت:”کُج ءَ نشتگ؟ پت ءِ نام، جند ءِ نام ءُ اکسے دیمے دے ھیر بیت دزگران ئِے۔“
گوں سنگت ءِ کلوہ ءِ وانگ ءَ من پریشان بوتاں ءُ منی کِرّ ءَ انگت چوشیں ھچ چیز نیست، نام ءُ جاگہ ءِ ھم جست نہ کتگ اَنت، اکس منی کِرّ ءَ ھم نیست۔ من پد ءَ سنگت ءِ پسو دات ءُ گْوشت: ”من انگت جان چوشیں جُست ءُ پُرس نہ کتگ، اکس ھم نہ لوٹ اِتگ۔ اگاں تو دزگپتے کن ئے گڑا من جُست ءُ پُرسے کنان ئِے۔“
سنگت ءَ پسو دات ءُ درّائینت: ”جی ھیر بیت، تو جست ءُ پُرسے بہ کن ئِے اکسے ھم لوٹائیں گوں۔“
من سنگت ءِ پسو دات کہ جی شر وھدے لین ءَ کئیت گوں من ھال ءُ اھوالے کنت گُڑا جُست ءُ پُرسے کنان، اکسے ھم لوٹائینان آں۔ لھتیں روچ گْوستگ اَت، شھید اکلاک ءَ کلوھے کُتگ اَت: ”سلام کمانچر جان، چی ھال ءُ اھوال اِنت۔ تو پمّن چی کتگ؟“
من پسو دات ءُ گْوشت: ”وتی اکسے ءُ پت ءِ نام ءَ، ءُ وتی جند ءِ نام ءَ جاگہ ءِ نام ءَ دیم دے گوں من سنگتے ءَ گْوشتگ ھیر بیت بلے تو انگت وتی دل ءَ جُست بہ کن، اے آجوئی ءِ کاروان اِنت۔ بزّگی، گُژنءُ تُنیگی دُرست دیم ءَ کا اَنت، بلے سبر ءُ اُوپار لوٹ اِیت۔“
اکلاک ءِ پسو اَتک ءُ نبشتگ اَت: ”من دل ءَ شر جیڑ اِتگ، زمین ءُ راج ءِ سر ءَ بیوکیں زُلم ءُ زورکیاں گندگ ءَ آں۔ درآمدیں دُژمن چونیں زوارکی کنگ ءَ اِنت، نوں گوں من لوگ ءَ نندگ نہ بیت۔ لوگ من ءَ ورگ ءَ اِنت، منی دْراھیں پگر ءُ ھیال ھمیش اِنت کہ من انی کوہ ءَ سنگرے بہ گپتیں ءُ دژمن ءِ راہ ءُ در بند کتین اَنت۔“
چہ اے کلوہ ءَ پد اکسے گوں جاگہ ءِ، گوں وتی جند ءِ پچار ءُ پِت ءِ نام دیم ئِے دات، من سنگت ءِ سر ءَ دیم دات اَنت بلے سنگت اے ساھت ءَ لین ءَ نہ اَت۔ انگت من دل ءَ جیڑگ ءَ اِتاں کہ نوں اکلاک ءِ سر ءَ چی روان بہ دے آں؟ زْرمبش ءِ وٹس ایپ چینل ءِ تہ ءَ شُتاں لھتیں سنگتانی سرگْوست ءُ پدائی ھمّل مومن ءِ تامرے شوھاز اِت ءُ دیم دات، ءُ ھمے گْوشت کہ: ”اے نشتانکاں بہ وان کہ کوہ ءِ سنگتانی جاورھالاں سرپد بہ ئے۔ اے تامر ءَ ھم شر دلگوش کن کہ پدائی ھمّل مومن چی گْوشگ ءَ اِنت، اے ترا چہ کوہ ءِ روگ ءَ پیسر زانگی اَنت کہ لوگ ءُ کوہ ءِ تہ ءَ زندمانے ءِ گْوازینگ ءَ مردمے ءَ چینکس سبر ءُ اُوپار کنگی اِنت۔“
پسّویے دات ءُ گْوشت ئِے: ”جی شر کمانچر پُل! الم نبشتانکاں وانان ءُ تامر ءَ چاراں۔“
سنگت ھم مگرب ءِ وھد ءَ لین ءَ اَتکگ اَت، اکس ءُ نامے چار اِت اَنت ءُ اکلاک ءِ نمبرے لوٹ اِت۔ من نمبر دات ءُ سنگت ءِ پسو ھم ھمیش اَت کہ: ”کمانچرو پُل! دلجم بو، نوں من سنگت ءِ جُست ءُ پُرس ءَ کناں دزگران ئِے۔“
من سنگت ءِ پسو دات ءُ گْوشت: ”جی شر، جُست ءُ پرس بہ کن اے سنگت ءَ سک دل ءَ اِنت، بلے جست ءُ پُرس ءَ پد گُڑا الم سنگت ءَ گوں وت بر اِت۔“
من ھم چہ سنگت ءَ موکل گپت گوں وتی زمہ واریاں دلگوش بوتاں، وھد روان اَت کہ یک روچے پد ءَ شھید اکلاک ءِ کلوھے پمّن اَتکگ ءُ نبشتہ اَت: ”پلان نام ءِ سنگتے گوں من ھال ءُ اھوال کنگ ءَ اِنت، تو نمبر داتگ؟“
من پسو دات ءُ گْوشت: ”ھو ارواہ! تئی نمبر من داتگ، اے سنگت ترا دزگر اِنت۔“
پد ءَ منی دل ءَ جُستے اَتکگ اَت، بلے من ھم وتی دل ءَ جیڑگ ءَ اِتاں باریں شھید اکلاک چوش کنت یا کہ اِنّا، پرچا کہ سک اشتاپی اِنت، بلے من ءَ ھم اُوپار نہ شت ءُ من جُست کُت۔ ”تو شھر ءَ کار بہ کن، کوہ ءِ سنگتانی کوپگ سُبَک تِر بنت۔ شھر ءَ ھم سنگت ءِ پکار اِنت، وھدے نامے چیزّے زاھر بیت سنگت ترا چہ شھر ءَ کش اَنت۔“
گُڑا پسّویے دات کہ: ”ناں، ناں کمانچر پُل! شھر ءِ نام ءَ مہ گِر، من ءَ کوہ ءِ نیمگ ءَ دیم دے۔“
من پسو دات ءُ درّائینت: ”جی شر! گُڑا گوں تو سنگت ءَ ھال ءُ اھوال کنگ ئے، ترا وت دزگپت ءُ دلجم بو۔“
چہ اے کلو ءَ رند من گوں وتی زمہ واریاں دلگوش بوتاں ءُ وھد روان اَت، دو ءُ سے ماہ گْوستگ اَت سنگت ءَ من ءَ ھال دات کہ: ”کمانچر جان تئی سنگت دزگپتگ ءُ سنگتانی کِرّ ءَ اِنت، کوہ سکا وش اِنت۔“
من سنگت ءِ کلوہ ونت ءُ کند اِت کہ کوہ کدی وش بوتگ، بلے راج ءِ بزّگی ءُ زمین ءِ مھر کسے ءِ باتن ءَ بندوک ءُ ھیال مھکم بیت کوہ چہ لوگ ءَ وشتر لگ اِیت۔ سنگت ءَ ھم کند اِت ءُ پسو دات: ”ھو ناں!“
من دلجم بوتاں کہ اکلاک وتی منزل ءَ سر بوتگ ءُ سنگتاں دزگپتگ، وھد روان اَت پد ءَ سَے ماہ ءَ رند دامگ ءَ اَتکگ اَت اکلاک ءِ جند ءَ گوں من ھال ءُ اھوال کت کہ: ”من سنگتانی کِرّ ءَ آں دلجم بو، من مھکماں ءُ سنگت پاٹی ھم برابر اَنت۔ پمّن مہ جیڑ، من داں شھیدی ءَ کوھانی تہ ءَ سنگر گرِان ءُ پہ دژمن ءَ آسے باں۔“ بلے گپّاں تواربندے تہ ءَ کنگ ءَ اَت۔
من کہ تواربند سرجم ءَ اِش کُت دل ءَ وش بوتاں کہ سنگت گوں کاروان ءَ مھکمی ءَ بندوک اِنت، من پسو دات ءُ گْوشت: ”جی ارواہ اے کاروان ءِ سپر ءَ وت ءَ روچ پہ روچ مھکم ءُ دلجم کنان کن، راج ءُ زمین ءِ جنگ اِنت“
تواربندے کہ گّوشداشت اَچ من موکلے گپت گڑا پد ءَ من ءَ گوں اکلاک ءَ اکلاک ءَ گوں من ءَ ھال ءُ اھوالے نہ بوت۔ ءُ مرچی گل ءَ اکلاک ءِ شھیدی ءِ جار جتگ اَت ءُ اکس دزگپتگیں سنگت ءَ پمّن دیم داتگ اَت، گْوشتگ اِت ئِے: ”کمانچر پُل! اکلاک شھید بوتگ، سُھرچکیں دْروتے پہ شھید اکلاک جان ءَ ندر۔“
یک نیمگے من دلپدرد ءُ دومی نیمگ ءَ پھری کہ راج ءِ بزگی ءُ زمین ءِ مھراں ترا نمیران کتگ ارواہ، اے آجوئی ءِ کاروان داں ھما وھد ءَ روان کنت دانکہ لگوریں دُژمن ءِ زوارکی راج ءُ زمین ءِ سر ءَ برجاہ اَنت۔ گُڈّی ءَ گوں پِدائی سلمان ھمّل ءِ اے شئیر ءَ وتی نبشتانک ءَ آسر کناں ءُ پہ ترا سُھرچکیں دْروت۔۔۔۔۔۔
پروس نہ وارتیں راجی لشکر دلجم بو
سر ما داتگ انگت دے اِیں سر دلجم بو
(پدائی سلمان ھمّل)
