نبشتہ کار: دل مراد بلوچ
رجانک کار: بانڑی بلوچ
ھان مھراب ھان ءُ دیوان بچومل ءِ شھادت
سیزدہ نومبر 1839 بلوچ گْوستانک ءِ ھما روچ اِنت کہ یک سرکارے ءِ زوال نہ، بلکیں یک راجے ءِ اکلاکی بُرزشانی پیش داشتگ۔ سیزدہ نومبر 1839 بلوچ گْوستانک ءِ ھما روچ اِنت کہ آئی یک ریاستے پروش نہ، بلکیں یک راجے ءِ اکلاکی بُرزشانی پیش داشتگ۔
کلات ءِ سرڈگار ءِ سر ءَ ھان مھراب ھان ءَ وتی سگار (زھم) ءَ ھوار وتی وپاداری ءِ گُڈّی ھک پیلو کت، بلے ھمے سرڈگار ءِ سر ءَ دگہ یک مردمے ھم کپتگ اَت۔ دیوان بچومل، درباری وزیر، آ بلوچ راج ءِ مزھب ءَ چہ نہ اَت، بلے پہ سرڈگار ءَ مرگ وتی زمہ واری یے سرپد بوت۔ آ گوں مھراب ھان ءَ ھوار مرت ءُ زندگ بوت، بلے چہ بلوچ ءِ جاگرد ءَ کم کم ءَ گار بوت، پرچا گار بوت، پہ ھمے سَوب ءَ کہ بچومل ءَ پد مارا بلوچانی تہ ءَ درمسلمانیں بلوچانی گھگیری کردار گندگ ءَ نیاتک۔ اے مْیان ءَ دو سد سال گْوستگ۔ مرچی ما مھراب ھان ءَ یات کن آں، گُڑا بچومل ءِ یات گوں بے تواری ءَ چیر ترّ اِیت۔ انچو کہ ما آئی کربانی نہ تھنا آئی مزھب یات داشتگ۔
بلوچ وتی سیکولرازم ءِ سر ءَ پھر بند اِیت۔ در مسلمانانی ٹولی ءَ کم نہ گْوش اِیت۔ بلکیں بلوچ ءِ درجہ دنت۔ بلوچستان ءِ دُرستیں مزنین شھراں مرچی ھم بکّالانی (گَورانی) مزنیں کچّے آباد اِنت۔ پہ زور مزھب ءِ بدل کنگ ءِ یک ھم مِسالے نیست، بلے جُست اِیش اِنت کہ درمسلمان بلوچانی کچ، گیشتر بکّال (گَور) بلوچانی کچ کم چہ کم لکّانی کچ ءَ اَنت۔ انگت ءَ بلوچ گھگیری گْوستانک ءَ یکیں دیوان بچومل ءَ ابید مارا دگہ یک درمسلمان بلوچ ءِ بابت ءَ سرپدی پرچا نہ رس اِیت؟، آ کجام سَوب انت کہ داں مرچی ءَ ھم بکّال (گَور) بلوچاں اے سرزمین ءِ سر ءَ سیادی جوڑ کرت نہ کرتگ کہ آ بلوچ گھگیری ءِ بھر جوڑ بوت اِیں؟ چے بکّال (گَور)، اِنسانی ھساب ءَ ( بکش اِت کہ گوں گْرانیں لبزاں گوشگ ءَ آں) کم دلیر یا کہ کم گیرت مند اَنت؟
‘سیٹ ھولا رام ءِ دُکان ءُ یک کلدار ءِ چنا’
نَود ءِ دْھک ءِ بندات ءَ من گریشگ ءَ سریج مڈل اسکول ءَ شش، ءُ ھپتمی تبکّ ءِ نودربرے اِت آں۔ تپری (آف ٹائم) ءِ وھد ءَ ما تچان ءَ سیٹ ھولا رام ءِ دُکان ءَ شُت آں، یک کلدار ءِ چنا گپت ءُ دروگ نہ ، راستی ءَ مئے سرجمیں روچ گْوست۔کسانی ءَ مئے تہ ءَ اے پرک نیست اَت کہ بکّال (گَور) ءُ مسلمان بلوچ ءِ تہ ءَ چے پرک ھست۔
گریشگ یک دُوریں ھندے اَت، اِد ءَ ھم بکّالانی (گَورانی) دو دُکان ھست اَت، بلکیں اے بہ گْوش کہ سرجمیں ھند ءِ دُکان ھمیش ات آں۔ اے مردم چہ کرناں دُکانداری کنگ ءُ آیگ ءَ اَنت۔ پہ میٹرک ءَ نال ءَ شُت آں۔ مئے نال ءَ بکّال (گَور) بلوچانی بازیں کچّے ھست۔
1993- 94 ءَ داں نال بازار ءَ مسلمانانی کم چہ کم دو یا سے دُکان بنت، آدگہ دُرست کار ءُ روزگار بکّال (گَور) باپارانی دست ءَ اَت۔ نال، گروک، گریشگ، کودگ، کوڑاسک ءَ ھوار آدگہ ھنداں ھم بکّال (گَور) باپاراں راشن دات۔
کیش یا نگدی آ وھد ءَ کم اَت، گراکاں باپار ءَ گلہ یا پژم ءُ چیز دات۔ پہ وام کنگ ءَ سُھر ایر کنگ ءِ رواج اَت۔ اے چہ کرناں رواجے اَت داں روچ ء مرچی یک مردمے ءَ اے نہ گْوشت کہ بکّال (گَور) ءَ ھساب ءِ تہ ءَ کمی گیشی کرتگ، بلے بارگیننگ یک جتائیں گپّے۔
1994- 95 ءَ من گورنمنٹ ھائی اسکول نال ءَ میٹرک کنگ ءَ اِت آں۔ لھتیں بکّال نودربر ھم کلاس ءَ اَت۔ من یک جاھے ءَ ھم مزھبی بنیاد ءَ پرک نہ دیست۔ وھد گْوزان اَت ، مشرپ ءَ پد بلوچستان ءَ زر ءِ یک ھارے اَتک۔ ھما کہ کشاراں آیانی نِھاد گیش بوت اَنت مسال کہ دان، برنج، ڈال ءُ آدگہ سبزی،
مسلمان بلوچ باپار نال بازار ءَ شُتاں ءُ یک کسانیں بازارے ءَ را لھتیں سالاں مزن کُرت اِش، بلے بکّالانی کار ءُ روزگار ھما وڑ اَت، آیاں چو مزنیں دکّے نہ لگ اِت، کار ءُ روگار ءِ زند روان بوت۔
سیٹ جواری لال ءِ آوار جَنگ
سال 2009 ءَ یک روچے اناگت ءَ ھال اَتک کہ سیٹ جواری لال آوار جتگ اِش۔ جواری لال، منی ھم کلاس سنتوش کمار ءِ مزنیں براس ءُ سیٹ ایسو مل ءِ زھگ اَت۔ سک زیبائیں ورنایے ات، جواری لال ءِ زیبائی من دیست من ءَ ھندوستانی پلمی ھیرو ءِ گُمان اَتک۔ آوار جنوک کے اِت آں؟ مسلمان بلوچ۔ میر برکت مھمد ھسنی۔ ھمے ویل ءِ سر ءَ میر برکت مھمد ھسنی ءُ نال ءِ بادشاہ سردار اسلم بزنجو ءِ سیادی ءَ ھم جھلی ءُ بُرزی اَتک۔ پد ءَ دوئیں گت ءُ دات ءُ وتی سیادی اِش بندات کرت، بلے جواری لال داں روچ ء مرچی بیگواہ اِنت۔ اے زیبائیں ورنا سیٹ جواری لال ءِ ماس ءُ گوھار مرچی ھم گریوگ ءَ اَنت۔
بلوچ گھگیری سرکل ءَ بکّال ءِ بستار
2013 ءِ سال اَت، یک روچے من سورگر ءِ اوتاک ءَ اِت آں، اناگت ءَ زور بیگواھیں سیٹ جواری لال ءِ یات اتک گڑا اِد ءَ ساڑی ئیں چہ مُگل تبیں کماندار ءَ جُست کت: یار، جواری لال ءِ ھال نہ رستگ؟ گوں آئی باز زلم بوتگ۔“
کماندار ءَ گوں نپرت ءُ بے پرواھی ءَ پسّو دات۔
“مئے شھزادگیں سنگت جَنگ بوَگ ءَ اَنت، من گُم کرتگ بکّال ءَ را۔ جنگ ءِ تہ یک ھاسیں اُگدہ دارے ءِ اے رویشت ءُ مارِشت دیست من چہ تہ ءَ لرز اِت آں۔
اَڑے بکّال تو سیمی، چارمی درجگے شھری یے، بلوچ ءِ جنگی اوتاک ءَ من اِشی ءِ نام پرچا گپت؟ آدگہ سنگتانی رویشت ءَ چہ ھمے گُمان بوت کہ من ءَ وتی جُست ءِ سر ءَ ملامت بوَگی اِنت۔
سادگیں ھبر چو اے وڑ اِنت کہ، وھدے مسلمان بلوچ جَنگ یا برگ بیت آ شھزادگ بیت، ھمے دُژمن ءِ دست ءَ ( میر برکت مھمد ھسنی وَ شپیک مینگل ءِ دست ء راست ءُ سرکار ءِ باڑھی اَت ) اگاں بکّال جَنگ یا برگ بیت گڑا درشان اِیش انت کہ گُم کرتگ ھندو ءَ را۔ ”
اِد ءَ منی زھن ءَ یک جُستے چِست بوت ءُ آ وھد ءِ دنز ءُ مُجانی تہ ءَ گار بوت۔ جُست اِیش اَت کہ 13 نومبر 1839 ءَ ھان کلات ءِ سپاہ یا جان ندْر کنوکیں سنگتانی تہ ءَ یک در مسلمانیں بلوچ دیوانے ءَ (وزیر ) بچومل ءِ گپ جَنگ بیت،
چد ءُ پد داں مرچی ءَ یک بکّالے ءَ را تُوپک پرچا نہ رستگ کہ آ گھگیری ءِ مدامی ئیں سنگت بہ بیت؟ ھزدار ءَ یک گوپالے ھست اَت آئی گْوشگ اَت کہ آ بابو نوروز ءِ سنگتے بوتگ، بلے اگاں اے گپّ ءَ راست ھم بہ پھم اِیں گڑا آ داں راشن یا درمان ءِ سر کنگ ءَ بوتگ، چد دیم ءَ نہ۔ ڈیرہ بُگٹی ءَ کم چہ کم 70 گَور بلوچ جَنگ بوتگ، بلے آ ھم اُرشاں جَنگ بوتگ اَنت جنگ ءَ اِنّا۔
بکّالانی بھر نہ زورگ ءِ جُست ءُ سسّا ءِ کبرستان
منی ٹپّی ئیں رُو ءَ جُست ءِ پسّو دات نہ کُرت، ءُ من ءَ چہ دگہ کسے ءَ جُست کنگ ءِ ھمّت نہ بوت۔ جواری لال ءِ زوریں بیگواھی ءُ بلوچستان ءَ ھزاراں بکّالانی جھد ءَ بھر نہ زورگ ءِ جُست زھن ءِ کبرستان ءَ ستک مُرت، ھاک بوت۔ بلے اے چے، جُست ءِ جند زندگ اِنت، نہ تھنا زندگ اِنت، بلکیں پسّو لوٹگ ءَ اِنت
منی پسّو
من وتی بھر ءِ پسّو دیگ ءِ جھد کن آں، وتی بھر ءِ زمہ واری شُمئے سر ءَ یل کناں، کہ تو چہ وتی دل ءَ چے پسّو اِش کن ئے۔ بلوچستان تھنا مسلمان بلوچانی نہ اِنت۔ اِشی ءِ تہ ءَ بکّال بلوچ، سکھ بلوچ، اِیسائی بلوچ ءُ یک ھدے ءَ پارسی بلوچ ھست اَنت۔ گڑا سَوب چی اِنت کہ بلوچ راجی زرمبشت سیکولر بوگ ءَ ابید مزھبی بستار ءَ یکّیں مزھب ءِ مردم گندگ بنت؟
بلوچستان ءِ بکّال داں روچ ء مرچی چہ بلوچ پجّار ءَ زبھر اَنت۔ درور چہ نال ءَ بکّال باپار جواری لال بیگواہ، ھزدار ءَ چہ بکّال باپار چندر لال ءَ زر گِرگ“ بلے وھدے مسلمان بلوچ ءِ سر ءَ کہ گپ کئیت رپیک بلوچ بیگواہ ءُ چہ سیٹ شکیل ءَ سُنگ (بتہ) دیم ءَ کئیت۔ ویل ءُ میارباری دوئیں یکین اَنت، بلے پجّار ءِ وھد ءَ جواری لال ءِ نام ءِ دیم ءَ بکّال لگ اِیت، وھدے مسلمان بلوچ وتی نام ءَ گوں وت پجّارگ بیت۔
بکّال بلوچ یا بلوچستان ءِ جاہ مِنند
بلوچ راج وتارا چہ کرناں سیکولر، روادار ءِ اِنساپ کنوک گْوش اِیت۔ پھر وتی جاہ ءَ کہ بلوچستان ءِ شھر ءُ آبادیاں مرچی ھم بکّال، سکھ ءُ دگہ در مسلمان بے تُرس ءَ آباد اَنت۔ پہ زور دین ءِ مٹّ کنگ یا زوریں آروس ءِ پیمیں رسوائی اے ھند ءِ کسہ نہ رس اِیت، بلے جُست اِیش اِنت کہ اگاں بلوچ دل پہ انچوش انساپ ءُ برابری ءَ جیڑ اَنت، گڑا بلوچ گھگیری ءِ گْوستانک ءَ دیوان بچومل ءَ پد پرچا دگہ در مسلمان بلوچ دست نہ کپ اِیت؟
چے در مسلمان بلوچاں وت وتارا دُور داشتگ یا ما آیان ءَ پُشت ءَ تیلانک داتگ؟ چے آ بلوچ راج ءِ بھر اَنت یا تھنا بلوچستان ءِ جاہ مِنند اَنت؟ چے مئے رواداری ءَ آیان ءَ پھریزتگ یا بے تواری ءَ زندانی کرتگ؟ دیوان بچومل ءِ شھادت ءَ پد دو سدی گْوستگ۔
بلوچ گھگیری ءِ پھر تھنا زھم ءِ چست کنگ ءَ نہ اِنت، بلکیں آ دُرستاں یکجاہ کنگ اِنت ھما انساپ ءُ اِنسانی کدر ءِ سر ءَ یکّین کن اَنت، بلے آ چہ کجام دین، رنگ یا زات ءَ چہ بہ بیت۔ من سرپد بہ آں کہ اگاں ما دیوان بچومل ءَ گْوستانک ءَ بلوچ بہ کشّاں تھنا یک در مسلمان وزیرے یا کناں گڑا ما مھراب ھان ءِ کربانی ءِ نیم مانا گار کُرتگ۔
بکّالانی بگیری ءَ پاکستان ءِ میارباری
وھدے پاکستان ءَ بلوچ زْرمبشت ءِ ھلاس کنگ بندات کُرتگ گڑا ھزدار ھاس نشانگ ءَ ات۔ اِد ءَ مسلمان بلوچ ءِ سر ءَ کیامت بوت، گڑا بکّال بلوچ ءَ ھم راھبند ءِ ھساب ءَ جتا نہ بوتگ۔ یک نیمگے ءَ شپیک ءِ ٹولی سرگرم اَت، دومی نیمگ ءَ سردار سنااللہ زھری۔ بکّالیں جنکانی چست کنگ ءَ شپیک ءِ ٹولی ءِ بارہ ءَ ھچ گْوشت نہ کن آں، بلے سردار سنا اللہ ءِ بچک ءُ براس زھگ نہ تھنا چہ بکّال بلوچاں زر گپتگ بلکیں بکّال جنکاناں چہ گِساں چِست کُرتگ، چنچو روچ ءَ داں بد پیلی کرتگ ءُ پد ءَ گوں ناگیگیں جاوراں ھند میتگ (ھند مھلہ) ءَ دمکانی تہ ءَ چگل داتگ اَنت۔
سیٹ جانی رام سردار سنااللہ ءِ دربار ءَ
بکّالاں گوں زوراکی برجاہ اَت، چہ اے جنجالاں دلسیاہ بوتاں ءُ بکّال بلوچ سیٹ جانی رام ءَ یک ٹولی یے زُرت انجیرہ زھری ءَ سردار سنااللہ ءِ دربار ءَ شُت ءُ گْوشت گپّے کنگی اِنت۔ سنااللہ ءَ دیوان ءِ مردم اِشارہ کُرتاں کہ شما در بیا اِت، من تھنا گوں بکّالاں گپّ کن آں، بلے سیٹ جانی رام گْوشت نہ سردار مئے گپّ انچین اَنت دُرستانی دیم ءَ بنت۔
سنااللہ جُست کت، بہ گْوش اِت شُمئے جیڑہ چی اِنت؟
سیٹ جانی رام پسّو دات:
تو ءُ تئی کماشانی ھرچ ءَ بہ گر دانکہ مرچی ما تئی الیکشن ءِ ھرچ ھم ما بکّالاں داتگ اَنت۔ ما ھم شُمئے وڑیں گیرت مندیں مردم اِیں۔ مرچی ءَ پیش کس ءَ مئے اِزّت ءُ ننگ، جان ءُ مال ءِ سر ءَ اُرش نہ کتگ، بلے نوں جاور اِیش اِنت کہ تئی زھگ ءُ نائبین مئے زھگ ءُ زالبولاں چِست کناں براں، بدپیلی کن اَنت ءُ گوں ناگیگیں جاوراں چگل دے اَنت۔ یک نام گپتیں گیرت مند، نام گپتیں بلوچ جنگولیں سردار ءَ اے اِش کنگ ءَ گوں بائدیں سکا جزباتی بوگی اَت ءُ گْوشگی اَت کہ اے مئے مردمانی کار نہ اِنت، من وت ایشانی ھساب ءَ گر آں،
بلے سنااللہ ءِ گپ دگرے اَت۔ آ سکا جزباتی بوت۔ بلے پسو اے دات ئے۔ اے منی مردمانی کار نہ اَنت، اے بی ایس او آزاد والا اَنت۔
تو ناھکّ ءَ منی نائبینانی سر ءَ بُھتام جَنگ ءَ ئے، شرم بہ کن۔ “
سیٹ جانی رام ءَ گوں نرمی ءَ پسّو دات، سردار ساھب زھری ءَ ھلاس کن بی ایس او ءِ بچک مئے زھگ اَنت، مئے چمانی دیم ءَ ورنا بوتگ اَنت ، یک یکے ءَ را زان آں، آ ھرتال ءِ جار ءِ پرّینگ ءَ کاینت، درانی سر ءَ اسٹیکر جن اَنت یا کدی کدی چندہ گِر اَنت۔
آیاں داں روچ ء مرچی مئے یک ڈبّی یے بسکوٹ تاوان نہ داتگ۔ چد ءُ پد سیٹ جانی رام یک یک ءِ نام گپت ءُ گْوشت تئی بچک، اے براس، زھگ ءُ اے ھما مردم اَنت کہ اے ھمے میارباریاں ھوار اَنت۔ بی این ایم ءِ یک سنگتے ھم ساڑی اَت۔ آئی ھساب ءَ،
سردار سنا اللہ سکا کمشرپ بوتگ ءُ آئی کر ءَ پہ گپ کنگ ءَ دگہ ھچ راہ پش نہ کپتگ ءُ سنگت ءِ رد ءَ، ٹولی ءَ گْوشتگ کہ مرچی ما وتی پریشانی ءِ گُوشدارینگ ءَ نیاتکگ اِیں، بلکیں ھمے ھاتر ءَ اتکگیں کہ مارا یکجاہ بہ کُش ءُ چد ءُ پد گوں مئے ننگ ءَ ھرچی کن اِت بہ کن اِت ، ما اے کمشرپی ءَ اُوپار کُرت نہ کن اِیں۔ سردار ءِ کِرّ ءَ ھچ پہ گْوشگ ءَ نیست اَت۔ پاد اتک ءُ شت پد ءَ ڈی سی کارگس ءِ دیم ءَ یک پریس کانپریسے ءَ ھمے گپّ پد ءَ گْوشت اَنت۔
بلوچ دود ءُ در مسلمان بلوچ
بلوج دود ءِ تہ ءَ در بلوچ یا در مسلمان ءَ پہ مارا برابری ءِ درجہ کم ءُ مھمان یا باھوٹ گیش گندگ ءَ کئیت۔ برابر ءِ شریک بوَگ باز کم ھند ءِ بھر ءُ بانگ کنگ ءِ وھد ءَ پاکستان ءِ بھر ءَ آیوکیں ھنداں مسلماناں در مسلمانانی جائیداد لُٹ ءُ پُل ءُ آیانی سر ءَ اُرش بندات کرتگ، چریشی ءَ دوئیں نیمگاں مزھبی جنگ بندات بوت اَنت۔ لکّاں مردم کُشگ بوت اَنت، ننگ لگتمال کنگ بوت اَنت۔ بلے ھمے روچاں پراہ ءُ شاھِگانی (جغرافیعہ) ءِ سر ءَ بلوچستان ءَ مارا یک ھم در مسلمان بلوچ ءِ تُرسینگ ءِ ھال نہ رستگ۔
پرچا کہ بلوچ چاگرد (fabric) ءَ در مسلمانیں مردمانی پھریز ءَ تھنا مزھب ءِ گپ بُرزتر سرپد بوَگ اِنت ءُ اے یک اکلاکی زمہ واری یے منّگ بیت۔ ھمے سرپد بیت کہ گوں دُرساں یک وڑ ءِ دود بلوچستان ءَ مرچی ھم پاکستان ءِ آدگہ ھنداں چہ شرتر کنت، بلے آئی برابری نہ بلکیں پھریز ءُ رواداری اِنت۔ بکّال باپار، سکھ یا پارسی بلوچستان ءَ چہ کرناں گوں وشھالی ءُ اِزّت ءَ نشتگ اَنت یک ءُ دو شھراں بل، بکّال بلوچستان ءِ آدگہ شھراں آباد اَنت۔
پاکستانی سرکار ءُ مزھبی پولرائزیشن ھند ءِ بھر ءَ پد پاکستان ءَ اسلامی کومیت ءَ ریستی پجّار ءِ نام دات۔ یک نیمگے ءَ جمھوریت ءِ دروگیں رویشت پیش داشت کہ ھر شھری ءَ اُوٹ (ووٹ) دیگ، نمائندہ زورگ ءُ نمائندگی کنگ ءِ ھکّ ھست، دومی نیمگ ءَ اے شرت اِنت کہ سرکار ءِ سروک در مسلمان بوت نہ کنت۔ بزاں جمھوریت ھم در مسلمان ءَ برابر ءِ درجہ دیگ ءَ تیار نہ اِنت۔ چہ اے رویشت ءَ پنجاب ءُ سِند ءَ مزھبی پولرائزیشن ءِ ھارے اتک، بلے بلوچستان ءَ کم بوت۔ سَوب ایش اَت کہ بلوچستان ءِ چاگردی بُنیاد ٹکّی ءُ راجی زانت ءِ سر ءَ اَت ءُ گوں نیشنلزم بلوچ راجی رگ ءُ روتگاں سر بوَگ ءَ اَت۔ مزھب ادارہ ءِ بستار ءَ اِد ءَ تاگت ءِ بنجاہ جوڑ بوت نہ کت ، بلوچ راجدوستاں سیاست ءَ ھر وھد ءَ کوم ءَ مزھب ءِ سر ءَ ھم کرت۔ ما گنداں کہ بلوچستان ءَ سِند ءُ پنجاب ءِ وڑ ءَ پہ زور مزھب مٹّ کنگ، مندرانی ماندارگ یا ایسائی میتگاں مُچّی ارش نہ رس اِیت۔
بیا اِت اِشی شرگداری جائزہ ءَ گر آں ، بلے تھنا ھمے بُنیاد ءَ کہ در مسلمان گوں تچک ءَ زوراکی ءِ منّانک کم اِنت یا کہ آ پنجاب ءُ سِند ءِ بستار ءَ اے وڑ ءَ زند گْوازینگ ءَ اَنت یا 2005-06 ءَ پد جاور ھم ھراب بوتگ اَت اَنت ) بلوچستان ءَ مِسالی چاگِرد “ گْوشگ شر نہ اِنت۔
اگاں شرگداری ءِ ھساب ءَ بہ چاریں گڑا بلوچستان ءَ در مسلمانانی گوں گندگ ءَ زوراکی کم اِنت۔ بلے چاگردی (حاشیہ بندی social exclusion ) وتی جاگہ ءَ آ زی ھم ھاشیہ ءِ سر ءَ اَت انت ، مرچی ھم ھاشیہ ءِ سر ءَ اَنت۔ در مسلمان بلوچ، گیشتر بکّال باپار یا کار ءُ باری ءَ داں زانگ بوت اَنت۔ سیاسی، پگری یا لبزانکی نمائندگی ءَ آیانی نہ بوَگ ءِ برابر اِنت۔ بلے بے توار ءَ بے سیادی وتی ھد ءَ شُتگ راجدوستی بیانیہ ءَ در مسلمانیں بلوچانی بھر زورگ ءِ ھیالی بستار ءَ ھست۔ مالی بزاں چندہ ءِ باز جاھاں ساڑی اَنت، بلے برابری ھچ وڑ ءَ نیست۔
اے چارگی اِنت کہ وھدے پاکستان سرکار ءِ زوراکی دیم ءَ آرگ بنت گڑا بلوچ نبشتہ کار ءُ باسکانی نبشتانکانی تہ ءَ در مسلمان بلوچانی تجربات باز کم جاگہ ءَ گندگ بنت، چوش کہ آ ھم ھمے سرڈگار ءِ جاہ منند اَنت ءُ گوں آیاں ھم ھما زوراکی بنت کہ گوں یک مسلمان بلوچے ءَ بیت، تھنا وڑ جتا انت۔
پہ زر ءُ کلدار ءِ ھاتر ءَ آوار جنگ ءَ بہ گر داں بکّال جنکانی آوار جَنگ ءُ بد پیلی کنگ ، بکّال بلوچ ھم باز اُوپار کنگ ءَ اَنت۔
بنیادی جُست
گْوشگ بیت کہ بازیں ھدے ءَ راست ھم ھست کہ رواداری ءِ کار ءُ بار ءَ بلوچ چاگرد ءَ ھمساھگیں سرزمین ءَ برابری رستگ۔ بلے جُست اِیش اِنت کہ اے بُنیاد ءَ ما وت ءَ ”مسالی سیکولر چاگِرد گْوشت کن اِیں ؟ اگاں کمیں وتی اَمَلانی جائزہ ءَ کار بہ گریں گڑا لھتیں بنیادی جُست دیم ءَ کاینت۔
اولی جُست ایش اِنت کہ دیوان بچومل ءَ بہ گر آدگہ بکّال بلوچ کم بھادر یا کم گیرت مند اَنت؟ دومی اِیش اِنت کہ چے در مسلمان بلوچ مرچی ھم وت ءَ بلوچ راج یا ” بلوچ راجی یکجاھی“ ءِ برابر بھر سرپد بنت؟
سیمی اِیش کہ چے آیانی زبان ، دود ءُ ایمان ءَ پہ بلوچ سیاسی ءُ پگری ٹولیاں ”زیردست “ نابرابری ءِ بُنیاد ءَ اَمَلی جاگہ ھستیں، یا تھنا اکلاکی گالرد ءُ بیان اِنت؟
چارمی ایش کہ چے بلوچ راجی زرمبشت ءَ اے زرورت مار اِتگ کہ بکّال بلوچ مئے چاگرد ءِ مزنین ءُ دیمتر ءِ بھر اِنت، پہ ھمے ھاتر ءَ آیاں پہ زانت گوں وت ءَ یکجاہ بہ کن آں؟
اگاں اے جُستانی پسّو گُگ اِنت، گڑا ساھباں، مئے سیکولرازم داں جھلی ءَ سر ءَ انت۔
وتی گمان ءَ ما بکّالانی پھریزوک اِیں۔ آئی کوپگ نہ ما بکّال ءَ را وشھالی تو داتگ ، برابری نہ انچوش زی ءَ داں بلوچ مردین ، بلوچ زالبول ءِ پھریزوک اَت ءُ مرچی ھم ھست ، بلے آئی ءَ برابر ءِ سنگت منّگ ءَ تیار نہ اَت ، چوناھیا ما در مسلمان بلوچ ءَ گوں اُوشتوک اِیں، بلے آئرا وتی کِرّ ءَ نہ اُوشتارین اِیں۔
بلوچ سیکولرازم
مئے سیکولرازم داں انوں چاگرد ءِ دُرستیں ھنداں، بزاں در مسلمان بلوچ بکّال ءَ پہ بھر نہ زورگ ءُ بے توار ءِ دوری ءَ گْوازینت نہ کرتگ۔ اے چوناھیا ھما گْوستانکی، چاگردی نپسیاتی ءُ چاگردی جوڑشتی ءِ جنجال آیاں مرچی کم چہ کم سرپد بوَگ ءِ زرورت اِنت کہ چہ آئی سَوب ءَ یک ھندے کہ آئی مزھبی ھم ھیالی ءَ وتی پھر جوڑ کرتگ۔ اِد ءَ در مسلمان بلوچ گھگیری ءَ تھنا تماشائی جوڑ بوتگ اَنت۔
ما لکّ بر وتی مزھبی رواداری ءِ سر ءَ گپ بہ کن اِیں، وتی چاگرد ءِ وڑ ءُ ڈول ءِ سر ءَ، بلے دیوان بچومل ءِ مسال تھنا یک جتائی یے مان اِیت، راھبند نہ۔ مزھب ءَ چہ بُرزتِر بلوچ ءِ بھر ءَ گْوستانکی مھکمی نہ بوتگ۔ اگاں راجی زرمبشت ءِ تہ ءَ ساپ زائر ءَ مزھبی گر ءُ دار نیست، بلے چاگرد ءِ تہ ءَ بھر ءُ بانگ ھست۔ بکّال بلوچ اَت سرڈگار ءِ سر ءَ گیشتریں وھد ءَ باپاری ءِ مالیاتی ءَ بندوک بوتگ۔ مرچی ھم آئی ھساب کتاب ساپ اِنت توپک نہ۔ مسلمان بلوچ چاگرد وتی جنگولی ءِ سر ءَ پھر کنت اِشی ءِ تہ ءَ باپار بھر۔ گیشتر بکّال ءَ کدی ھم اِزّت ءُ شرپ نہ رستگ۔ اے دْراجکشیں اَمَل ءِ آسر اے در اتکگ کہ بکّال بلوچ ءِ پجّار مالی زند ءَ گوں بندوک اِنت، سیاسی گھگیری ءَ گوں نہ ءُ من کم چہ کم وتی کش ءُ پھناتاں کسے ءَ اے جیڑہ ءِ سر ءَ گوں دلجمی ءَ جیڑگ ءُ گپ کنگ ءَ نہ دیستگ ۔
گھگیری ءِ تہ ءَ بکّال ءِ بھر زورگ ءُ بلوچ گلانی کردار
بی ایس او، بی این ایم یا چریشی ءَ پیش سیاسی ءُ گھگیری گلاں ، اگاں بے شرپدار بہ باں بہ چاراں ، گڑا بکّال بلوچ ءَ چہ گیش چندہ گپتگ، آئرا اے مارِشت دیگ ءِ کوشست باز کم کنگ بوتگ کہ آ ھم اے راجی گھگیری ءِ برابر بھر جوڑ بوت کنت۔
انچوش کہ پارلیمانی ٹولیانی وھدی پائدگ ءِ سیاست ءَ بلوچ راج ءِ درساں مزنیں شھری بلوچ آبادی، بزاں کراچی ءِ بلوچ ءَ را راجی سیاست ءِ تہ ءَ کم کم ءَ یک نیمگے ءَ کنگ بوتگ۔ لھتیں انچیں جیڑہ گوں بکّال بلوچاں ھم بوتگ۔ آ مالی ٹول بوتگ۔ سیاسی ءُ گھگیری سنگت نہ، مرچی بلوچ ءِ سرڈگار ءَ بکّالاں پہ باپاری کنگ ءُ نندگ ءَ جاہ ھست اِنت ، بچّار نہ۔
من سرپد باں کہ اے پرک چہ کینگ ءَ ودی نہ بوتگ ناں کہ کسے ءَ تچک ءَ نپرت ءَ زانگ ءَ یک ھاسیں سَوبے ءَ نہ، بلکیں سرجمیں مُدّتے ءَ مدان مدان ءَ ودی بیوکیں بے توار، بلے تھلیں راستی ءِ سَوب اِنت کہ بد بھتی ءَ دوئیں نیمگاں ساڑی اِنت۔ چریشی ءَ مزنیں تھلیں راستی دگہ چے بوت کنت کہ مسلمان بلوچ ءَ بکّال بلوچ ءَ را یک درد مندیں براتے ءِ ھساب ءَ منّ اِتگ، بلے برابر ءُ گھگیری ءِ سنگت ءِ ھساب ءَ نہ منّ ات۔
بکّال ءِ تاوان
آسر ءِ درآتک کہ ھندو بلوچ ءَ ھم وتی زاتی ءُ مچی زندگی ءَ گھگیری ءُ شھادت ءِ جاہ ءَ مالی مھکمی ءَ را اھمیت داتگ۔ ایشی تاوان ایش بوت کہ آ وت ھم چہ تہ ءَ بیسہ کرتگ کہ دگہ درجہ ءِ شھری یے ءُ بگند ءِ کدی ھم گھگیری ءِ ازیمیں تجرباتب ءُ وابانی بھر جوڑ نہ بوتگ۔
مرچی زْرمبشت پراہ ءُ شاھِگان بوتگ۔ بلوچ ءِ گیشتریں بھرگ ءِ سروکی ساڑی اَنت، بلے اے شاھِگانی ءَ ابید درمسلمان بلوچ ھاس بکال بلوچ چہ سیاسی ءُ گھگیری ءَ گار اَنت۔ چرے راستی ءَ دیم چرّینگ نہ بیت کہ بلوچ راجی زرمبشت ءَ وتی شاھِگانی ءِ تہ ءَ کدی ھم در مسلمان بلوچاناں مالی کمک ءَ ابید آدگہ ھنداں گوں دلجمی ءَ بھر نہ کرتگ۔ اگاں اے زرمبشت ءِ جوڑ کنگ ءُ نزام ءِ تہ ءَ مزھب جیڑھے نہ اِنت، بلے بکّال بلوچ ءِ بستار بلکیں آواز ھم گندگ نہ بیت۔
اگاں بلوچ راجی تھریک پہ راستی سیکولرازم ءِ بے رھمیں چاگِرد ءِ سر ءَ ایر کپگ ءِ سر ءَ جھد بہ کنت، گڑا بہ گندئے آیوکیں باندات ءَ بکّال بلوچ ھم ھمے رِد ءَ اُوشتگ ءَ گندگ بہ بیت آئی تہ ءَ مرچی تھنا یکے دیوان بچومل ءِ سیاھگ گُڈّی اِنت ءُ بس۔
ھلاس بوت
دلگوش: اے نبشتانک پہ من ءَ سک باز الّمی اِنت چونیں ھم سنگتے، دوستے انبکس ءَ ردیانی پیش دارگ یا کہ سرپدی ءَ گیش کنت گڑا آئی منتواری ءَ ھوار بدلی ءِ تہ ءَ گیشی کن آں۔
