نبشتہ کار: زُھرہ دشتی
دیگر ءِ وھد ءَ من چہ لَیب ءَ اتکاں گِس ءَ ، ازمان ءِ دیم ءَ جمبر چو ھانُل ءِ شِپاریں ملگورانی داب ءَ سیاہ تر اِتگ اَت۔ بشیں سیاہ گُوات گِس ءِ پیژگاہ ءِ ھر چیز ءَ پتار دیان اَت ، بلُک منی سر ءَ نُرونڈگ ءَ اَت کہ ”ترا سما نیست تو اے ھور ءُ جمبر نہ دیستگ اَنت، زوت گِس ءَ آیگ نہ زان ئے کہ بلُک پیریں زالے ءُ چماں نِزوریں، جمبر ءَ ھِچ بیسہ نیست، شپ ءِ نھنگام ءَ ایر بہ دنت۔ برو دار ءِ شاھے بیار لوگ ءَ کن کہ پد ءَ دار میس اَنت پہ ورگ ءِ جوڑ کنگ ءَ ھِچ نہ بیت۔“
من پسہ دات کہ بلّی من دزْوھارانی پجّیگ ءَ پسانی واستا کاھے چِنگ ءَ شُتگ آں۔ دیگر ءِ کزا بوگ ءَ پد شپ ءِ سیاھی ءَ ایر دیان کُت ، کندیل ءِ تیل ھلاس بوتگ اِتاں ءُ بلُک تھاری ءِ تہ ءَ اَت۔ من ءَ گْوشی ”بیا نوں آس ءَ روک کن کہ ھِچ میم نئیت مئے جِند دپ ءُ دنتان بیت۔“
من دِل ءِ تہ ءَ گْوشت تو بلُک جھندم دپ ءُ دنتان بہ بہ ئے بلے ھیسار نہ کن ئے، من آس روک کُت ءُ آرت تر کُتگ اَت۔ منی دِل ءَ مرچی پہ سیسرکیں نان ءَ نیمون کُتگ اَت، من بلُک پرمات کِہ مروچی بلُک منی نان ءَ جوڑ کن ءُ من ءَ بہ دے۔ بلُک ءَ گْوشت ”شریں تو برو پساں بند ءُ کُکُڑاں دان بہ دے داں من نان ءَ جوڑ کن آں۔“
من داں پس بستاں ءُ اتکاں بلّی ءَ منی نان پہ جُوانیں دابے ءَ جوڑ کُتگ اَت، من گْوشت بلُک نان ءِ چُنڈے من براں وتی دزگْوھار ماہ گنج ءِ واستا۔ بلُک ءَ نُرونڈ اِت ءُ گْوشت ”ماہ گنج ءِ پِت چہ ولایتاں اتکگ اَت، ماہ گنج ءَ پہ تو چی آؤرتگ کِہ تو چک ءُ پد نہ بہ ئے پہ ماہ گنج ءِ واستا برگ ءَ۔ من نان دو پتکگ، یکے بر منی گْوھار زتک شرّاتون ءِ چُکاں بہ دے“
من لُنٹ لونجاں کُت ءُ رھادگ بوتاں، نان من گُشان ءِ تہ ءَ چیر دات کہ راہ ءَ کسے مہ گِند اِیت۔ من شُتاں بلُک شرّاتون ءَ من ءَ دیست ءُ گْوشت ئے ”ھاں جنے چی پچگِرگ ءَ ترا تئی بلُک ءَ دیم داتگ؟“
من زھر ءَ زھر نان دات کِہ تئی گْوھار ءَ داتگ بُزور تئی نان اِیں، بلُک شرّاتون ھم رِپک ءَ بلد اَت، کندگے جت ءُ گْوشت ئے ”بیا من کولیگاں“ پد ءَ من ءَ توارے کُت کہ ”کمو ماشیں دان من ءَ ھَمساھِگے ءَ داتگ برے گوں بلُک ءَ بہ دے اِش، اے سارتیں نوبتاں ماشیں بٹ وشیں۔“ من دان زُرت ءُ سوت ءَ جنان بوتاں کہ
”تو کائے کندان ءَ ءُ لیلڑیاں لا
زُلپاں رندان ءَ ءُ لیلڑیاں لا“
من شُتاں داں گِس ءَ سر بوتاں بلُک ءَ منی نان دیم ءَ کُتگ ءُ ورگ ءَ اِنت، بلُک ءَ گْوشت “ھاں جنے تو رسینتگ اَنت، شرّاتون چی کنگ ءَ بوتگ؟“ من گْوشت شرّاتون ھینزک ءَ شیر منتگ ءَ بوتگ ءُ ناکو گنگُزار ءَ لٹّے دست ءَ کُتگ گوں سیاھیں چشمک ءَ نِماز ءَ روگ ءَ بوتگ۔
شپ ءَ سیاہ گُوات ءَ پہ دِگے دابے میتگ ءِ رنگ مٹینتگ اَت، بلُک ءِ کاشیگاں ٹِلّینگ ءُ ٹلانگ اَت۔ شِپانکانی رمگ ءَ میتگ سر ءَ زُرتگ اَت، کسانیں زھگاں واہ ءُ زار اَت ”ھورو ھورو ایر دئے، بلُک ءِ چُک ءَ چیر دئے“ من گْوشت بلُک زوت کن کہ من ءَ گُژن ءَ بے وڑ کُتگ۔ گْوشت ئے ”دِگے شام نیست بیا نان ءَ بور ءُ وپس۔“ من سُھر ءُ شینز تر اِت آں کہ اے جُلگھیں شپ پہ گُژن جُنزینگ نہ بیت، بلے من لاچار بوتاں ءُ نان وارت۔ من زانتگ اَت بلُک ءِ گْرنچ ءُ پُتِنکاں دِگے وشتِریں مان نیست، ما ورگ وارت ءُ من وتی ءُ بلُک ءِ نِپاد پچ کُت اَنت۔ کندیل ءِ واستا کمو تیل ما پچ گِپتگ اَت دانکہ مئے تاموریں شپ ءَ گیمُرتگیں رُژنے بہ بلیت۔ شپ کِہ بوت گْوات میزان میزان ءَ وتی تینزیں گاماں داران اَت ، شپ ءَ اے کُچک ءُ تولگانی، چِرِتانی برمش وپسگ ءَ نیلگ ءَ اِتاں، بلُک ءَ درّائینت کِہ مروچاں جاور نہ گیگ اَنت۔ اے شپاں ما پہ تُرس ءُ لرز جُنز اِیں، دری اتکگیں رستراں مئے چمانی واب ءُ دیدگیں بچ پُل اِتگ اَنت، من گْوشت ھو بلّی! ھردیں کہ ما تپاک ءُ یکجاہ نہ بہ اِیں، گُلامی ءِ روتگ مئے ایردستیں زمین ءَ مُھکمیں جاہ گِر اَنت ءُ گُلامی ءِ درچک رودین اَنت۔ بلُک ءَ اناگت ءَ درّائینت کہ ”جنِکو منی نِز ءَ ترمپانی توار اِنت” من گْوشت اِنّا بلُک، اے گْوات اِنت لھم لھمُک ءَ وتی تب ءَ کشَگ اِنت۔ بلُک ءَ گْوشت کہ ”مئے لوگ وَ پھک ءَ پُروشتگ ءُ ھلاس اِنت، شپ ءَ وھدے ھور ایر بہ دنت اے من ءَ ءُ ترا چیر ترّینیت۔“
من گُشت بلُک شپ ءَ وپسگ ءَ رَویں بلو شرراتون ءِ گِس ءَ لوگ ءِ سر پھک ءَ ھلاس اِنت، بلُک ءَ پہ جاھِلی ءَ نوہ کائیگِر ءِ زور مان اَت۔ شوم نیاتک گوں من ءَ تانسریں شپ چہ تُرس ءَ واب نیاتک کہ ھور بیت ءُ لوگ مئے سر ءَ کپ اِیت۔
من ڈنّ ءَ گِس ءِ پیژگاہ ءَ شُتاں کہ ساھت شپ ءِ نیم بوتگ اَت، ھرچ شئے زیبدار اَت۔ ماہ ءُ ماھِکانی، چِرِتانی مُلوریں برمش، شپ ءِ بے تواریں ندارگ، کندیل ءِ بلوکیں رُژن ءَ ھرکسی گِساں شھم داتگ اَت۔ چہ دور ءَ زھگانی گوازی ءِ توار ءَ گْوات اَرگ ءَ اَت، جنگل ءِ گزّانی شیک شیک گْوش ئے ارواہ ءَ کرار بکشاگ ءَ اِتاں، سھتیں دِل ءَ جیڑ اِت کہ دیم پہ وت ءَ بُرو ءُ مِھروان ءِ گیرانی بے آسریں سپر ءِ مُجتی ئیں ءُ بیگاریں مُساپِر بو ھما جاگہ ءَ وت ءَ سر کن کہ کس مہ زانت تو کُج ءَ رپتگ ئے، ءُ کئی زھیر ءُ مُولمانی گْرنچ سر ءَ کُتگ در اَتکگ ئے۔ یک نیمگے شپ ءِ بے چاڑ، مھرمیں ءُ نپس گیریں ترانگ ارواہ ءِ پلو ءَ نکشان بوگ ءَ اِتاں، ءُ دومی نیمگ ءَ بلُک ءِ کُروس ءَ گوں بانگاں من ءَ جھ سِرّینت۔ من دُواھے گوں بلُک ءَ کُت ءُ دُواھے کُروس ءَ کہ مرگ بات بلُک ءِ کُروس ءَ کہ من ءَ منی دردیگیں گیدی ءِ وابانی سما بوگ ءَ چہ گُڈینتگے۔ پد ءَ ھمے جیڑگ کہ جمبر وَ بُرّگ ءِ داب ءَ نہ اِنت، بلُک واب ءُ کندیل ھم گیمُران اِنت۔
سُھب ءِ بام ٹِک دیان اَت من بلُک پاد کُت کہ بلی بلی پادا نِماز ءِ وھد اِنت، بلُک پاد اَتک بلے بزگ تتران اَت۔ من دست ءَ گِپت ءُ نادینت بلُک ءَ من ءَ جُست کُت کہ ”منی چُک ھور نہ بوتگ۔“ من پسہ دات اِنا ماتی انگت ءَ ھَور نہ بوتگ، بلے جمبر ءِ دِل پہ رَوگ ءَ نہ اِنت۔ بلُک ءَ گوں مُلوریں بْرمشے ءَ گْوشت ”اے ھور ءُ گْوات داں منی کُڈک ءَ منی سر ءَ نہ لُمبین اَنت اے نہ رَو اَنت۔“
ھمے داب ءَ بامسار بوت ءُ من پس دوشت ءُ چاہ جوڑ کُت، پس بوتکاں۔ نودبندگ مئے میتگ ءَ یک شِپانکے اَت، آ وتی پساں برگ ءَ اَت ما وتی دوئیں ڈیک مُدام گون کُرتاں پہ چارینگ ءَ۔ ءُ من کلی زُرت چہ کَور آپ آؤرت بلُک ءَ من ءَ توار جت کہ ھرچیزے ڈنّ ءَ ھست بیارے لوگ ءَ۔ نیمروچ ءَ ھور ءَ گوں تینزیں گاماں و ءَ نیزگاریں زمین ءِ دلبند ءَ رسینت، اے بلائیں تُرونگل کہ وتی موھاڑ ءَ زمین ءِ پُلکانی تہ ءَ گوں تینزیں گْوات ءِ شیکگاں سُبک سُبک ءَ رِچگ ءَ اَنت۔ منی ءُ بلُک ءِ جیڑگ بس ھمیش اَت کہ ھَور وَ ھاوند ءِ نیکیں رھمتاں، بلے مارا لوگ ءِ ریچگ ءَ گمیگ کُتگ۔ اے کلنڈ ءُ تند بستگیں گِس ءَ انچو آپ بے مڑاہ ءَ آیگ ءَ اَت کہ نِندگ ءَ ھم وڑ نیست اَت، میتگ ءِ دِھکان ءُ لھتیں مردُم شادمان اِتاں کہ کِشت ءُ کِشاری بیت ءُ ڈگار سبز ءُ میزران بنت، بلے منیگ ءُ بلُک ءِ چمّانی کانیگ ھُشک اِتاں کہ ھَؤر کدی وتی رگام ءَ آسر بہ کنت، بلے ھور آسر بوگ ءِ ھِچ وڑ ءُ پیم ءَ نہ اَت۔
بلُک ءِ کُل ءِ ھاک ءُ گِل ھور ءِ ترمپاں گوں کپان اِتاں، سجئیں توشگاں سان زُرتگ اَت۔ کمو آرت ءُ دان ھست اَت کہ ھور ءِ آپاں میچلینتگ اِتاں، بلُک بزگ سک رنجیگ اَت۔ دیگر ءِ وھد ءَ رولہ ءَ ھور ءَ میزّان میزّان ءَ وت ءَ داران کُت ءُ من دراَتکاں کہ پساں بنداں، بلے ھِچ جاگہ نیست اَت۔ شپ ءَ پہ مئے ورگ ءِ واستا ھِچ نہ منتگ اَت، بلُک ءِ دردیگیں دِل ءِ دْریکگاں ھوار بلُک ءِ ھُشکیں لُنٹ لرزاگ ءَ اِتاں کہ ”منی بانُک برو شرّاتون ءَ بہ گْوش مارا کمور آرت ءُ شکر بہ دے گوں شپ ءَ ما جُنزین اِیں دانکہ روچ ٹِک بہ دنت ما وام ءُ بدلے کن اِیں۔“
من زانتگ اَت کِہ شرّاتون بُر اِتگیں دست واد نہ کنت اے بلو بزگ کُج ءَ ترا آرت ءُ دان دنت، بلے من لاچار بوتاں لِچانی تہ ءَ شلوار لانتک ءُ مان دیان بوت آں۔ من ءَ پاداں بُرت نہ کُت، شرّاتون ءِ لوگ ءَ، بلے لاچاری اَت کہ من شُتاں ھمود ءَ نِشت آں۔ شرّاتون ءَ من ءَ شوم ءَ چم سُھر پہ سُھر کُتگ اَت، دِل ءِ تہ ءَ کُروک اَت ءُ نُرونڈان اَت ءُ زھر ءَ زھر جُستے کُت من ءَ ”ھاں جِنے! چے کار کپتگ ترا۔“ من ھِچ گْوشت نہ کُت، پد ءَ پُرس اِت ئے کہ ”تو زان ءَ کرّے، بہ گْوش چی پچ گِرگ ءَ دیم داتگ ترا تئی بلُک ءَ۔“
من گْوشت بلُک ءَ گْوشتگ کمو آرت ءُ شکر بہ دے مئے گِس تانسر ءَ ھور ءَ میسینتگ، شرّاتون ءَ گْوشت ”منی کِرّ ءَ ھِچ نیست، سنجی ءِ پِت ءَ مرچی وام کُتگ ءُ ما وتی شپ ءِ شام کُتگ اَنت۔“ من شرّاتون ءِ گِس ءَ چہ دراَتک ءُ شُتاں وتی دزگْوھار سدگنج ءِ مات ءِ کِر ءَ، سد گنج ءِ پِت ولایتاں باگاں کار ءَ اَت ءُ انوں ماھے ءِ موکلاں اتکگ اَت مُلک ءَ۔ سدگنج ءِ مات ءَ من ءَ آرت ءُ شکر دات ءُ من سر ءَ کُت ءُ اَتکاں، گِس ءَ بلک ءَ من ءَ جُست کُت کہ ”شرّاتون ءَ ترا داتگ ءُ ھِچ نہ گْوشتگ ئے ناں۔“
من دِل ءَ گْوشت اُوھے تو زار ءِ تئی شرّاتون، من پسہ دات کہ ھو اے تئی گْوھار شرّاتون ءَ داتگ اَنت ءُ گْوشتگے وتی بلُک ءَ بہ گْوش ترا ھر چیزّے درکار بیت دپ ءَ دوست مہ دار۔ دْریگتیں شپ بِھ میاتکیں، بلے وھد پہ کس ءَ مھتل نہ بیت۔ سوچِنیں دردانی سینگاروکیں شپ ھم اَتک ءُ سر ءِ بان ءَ مِک بوت، ھروچیگیں داب ءَ مروچی ھم من ءُ بلُک ءَ نان ءُ شیر وارت، بلے وپسگ ءَ ھِچ بُنجل نیست اَت ءُ آس ءِ روک کنگ ءَ دار ھم نہ گواہ اِت۔ من سوتے دپ ءَ کُت کہ
”ناں آس گُواھیت میتگ ءَ نہ آپ بازار ءَ رسیت
ھو دِل بُلوٹیت مردُم ءَ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔“
بلُک بزگ سارتی ءَ وتی امبازاں زُرتگ اَت ءُ انچو دْرھینگ ءَ اَت گْوش ئے کرنے بیتگ اَت تپ بلُک ءِ ھڈّان اَت، من ءَ گْوشت ئے کہ ”بُرو سدگنج ءِ مات ءَ بہ گْوش کمو تیل مارا بہ دے گوں پہ کندیل ءِ بلینگ ءَ کہ نھنگام ءَ مارا مہ دْروہ اِیت۔“ اے تاموریں شپ ءَ پد ءَ من آپاں مان دیان ءُ سوت ءَ جنان بوتاں کہ دِلگوش گوں سوتاں بہ باں بلکیں دِل ءَ بیم ودی مہ بیت، ھمئے سوت دپ ءَ اَت کہ
”ھَور بہ گواریت نود بہ شنزاں سبز بہ باں تئی ھُشکیں دار“
من شُتاں داں سدگنج ءِ گِس ءَ سر بوتاں من دیست سدگنج ءَ پہ وت ءَ نوکیں بوٹ ءُ بیگ، ند زُرتگ ءُ وتی گُداں چِنگ ءُ یکجاہ کنگ اِنت، من چہ سدگنج ءَ پُرس اِت کہ دیم پہ کُج ءَ؟ آئی ءَ پہ مِجازی پسہ دات کہ “ابّا من ءَ پہ وانگ ءَ شھر ءَ دیم دیگ ءَ اِنت“ من درّائینت سدگنج تو مرو من ایوک باں، من ءَ بے تو وش نہ بیت۔ آئی ءَ ھمے پسہ دات کہ ”من ءَ گوں تئی وش بوگ ءُ نہ بوگ ءَ کار نیست، من واناں ءُ وتی ھلک ءِ راھدربر( ٹیچر ) باں۔“
من گْوشت تئی دِل ءِ نیکیں واھگ سرجم باتاں، شالا بلوچ راج ءِ آیوکیں پدریچ اِلم ءُ زانت ءِ نیمگ ءَ دیمروئی بہ کنات۔ سدگنج مروچی ھبر ءِ سیمسراں چہ گْوستگ اَت، زال شھر ءِ وانِندگیں جنکے بیت ءُ مئے دابیں شُوانگاں پجّا نیار اِیت، ھَیر من تیل زُرت ءُ شُتاں بلُک ءِ کندیل ءَ مان کُرت آں۔ من ءُ بلُک ءَ میس اِتگیں گِس ءِ تہ ءَ وتی ساہ داشت، وپسگ ءِ جاگھے پول اِت ءُ وپتیں۔ وپسگ کُج اِنت، بلے ھو اے کھریں شپ جُنزینگی اَت۔ من بلُک ءَ گْوشت اِنشپی الم من ءَ کسّھے بہ گْوش، بلُک ءَ درّائینت کہ ”منی مشوک ھلاس اَنت“ من زانتگ اَت کہ بلُک پد ءَ من ءَ دیم دنت پہ مشوک ءِ پچگِرگ ءَ۔ من گْوشت بلّی من ءَ واب وتی امبازاں زوران اِنت، بلے سارتی ھم وپسگ ءَ نَیلگ اِنت، گْوشت ئے ”ھو منی بانُل! وپس تو واب کپ ئے بلُک ءَ کسّہ اَؤرت۔“
منی سر بلُک ءِ زانسراں اِیر اَت، آئی ءَ منی مود سمار اِتاں ءُ کسّہ جت داں من ھُبینگ بوت ءُ واب کپتاں، گْوربام بوت ما ودار کُت کسے مئے ھال ءِ پُرسگ ءَ بہ گندے کئیت، بلے کس نیاتک کہ اے ناوشیں ساھتاں کُجام نگیگیں جاوراں شُمئے سر ءَ سپر کُتگ۔ بہ گندے ھمے داب ءَ اے ھور ءَ مئے میتگ ءِ نیم مردُم بے گِس بوتگ اِتاں، بلے کس ءَ سُدھے پِر نہ اَت۔ بام ءِ رُژن ءِ زردیں شھم داں کوھانی شم ءَ برانز دیان بوتاں ءُ بلُک ءِ کُڈک ءِ آپ ھُشک بوگ ءَ اِتاں، زمین انچو تِرپگ ءَ اَت تاکریچیں دْرچکانی ارواہ ءَ ساہ زُرتگ اَت۔ کوہ سبز سبز اِتاں، کور ملان ءُ پیداک اَت، شپ ءَ ماہ ھم جوھان اَت کہ اے سال آباد بیت۔ مُلوکیں کاڑاں کلیگ گون اِتاں پہ کانیگاں آپ آرگ ءَ کنڈانی تہ ءَ شِمش ءُ گُراپاد ءُ سُوریچک رُستگ اَت، سنگت ءُ ھمبلاں ماھیگ ءِ پِکنک ءُ شِکار کُتگ اَت۔ کوھانی کونر ءُ ڈگارانی کلیراں بُور ءُ بر کُتگ اَت، سرگْوات لھم لھمُک ءَ کشگ ءَ اَت۔ زمین ءِ ھِژم گِپتگیں پُلک کرنے بیت گْوش ئے واب کپتگ اِتاں، ھرچ ندارگ وتی درور وت اَت بلے بلُک ءِ درد ایر نہ کِنز اِت۔ آئی ءِ جیڑہ ھمیش اَت اے ھور ءَ لوگ ءَ ریتکگ، دومی ھور ءَ منی کُل ءِ جِند کپ اِیت۔
