نبشتہ کار: اُزیر دشتی
تاکریچ اِنت، بلے اے بری درچکانی گوناپ ءَ زردی گِندگ نہ بوگ ءَ اِنت۔ سپر برجاہ اَت، ھمے گپ ءُ باوستانی نیام ءَ سنگتے ءَ گْوشت: ”چو شر نہ اِنت یار،
پِلان شائر شریں شائرے، بلے اِد ءَ وتی دوستیگیں مردم ءَ بددُوا کنگ ءَ اِنت۔
تو کدی ھم وتی دوستیگیں مردم ءِ آبادی ءُ وشھالی ءَ پہ وت رنجے سرپد بوت نہ کن ئے۔“
پُشت ءِ سیٹ ءِ نندوکیں سنگتے ءَ پسو دات: ” ”زان ئے چو بیت برے برے منی وڑ ءَ وتی شَئیر ءِ مانا ءَ پہ نہ جیڑ اَنت هیال نہ کن اَنت، بس ھمنچو کہ وزن ءَ بیت یَلے کنت۔“
گوں ھمے گپّاں ھنیپ بلوچ ءِ اِزم، آئی شائری ءُ شَئیرانی اولی دپتر کرومگ ءَ چمشانکے دئیں۔ چوش کہ آئی شئیرانی بُنگپّ باندات ، وتن ، تھنائی ، زھیر ، مھر ، کینگ ، اُمیت ءُ ایدگہ۔۔۔۔
لوزانی گِچین ھما زگریں بلوچی اَنت کہ مرے روچاں کم گِندگ بنت، چوش کہ
جِنتر ، ساربان ، کرگین ، ھسار ، کرومگ ، پوگس ، گریشگ ، گواش ، سیمسر ، شبند۔۔۔۔۔۔۔۔، ءُ چرے لبزانی گچین ءَ زانگ بیت کہ شائر وتی بلوچیت ءَ، وتی راجی دود ءُ ربیدگاں نوک کنگ ءُ زندگ دارگ ءَ اِنت۔ شَئیرانی درانگاز یک کچّے ءَ داں موجر اَنت ءُ پُر مارشت اَنت۔ وانوک شائر ءِ مارشتانی جنگل ءِ زیبائی ءَ سیل کرت کنت۔ پہ درور تھر؛ دستونک ، سَلّهیں دستونک ، جَوَک ، کلاسیک رنگ ءُ ھائیکو ھم اے دپتر ءِ تہ ھست۔ پہ درور شَئیرے چو اے رنگ ءَ اِنت۔
” اُوستانی گریشگ ءَ دل ءِ پیڑاپ بُتکگاں
ھورکیں زھیر ءِ کاسگ ءَ واری گْور ءَ کتگ “
گیشتر ھما تکنیک کہ شَئیر ءِ تہ ءَ کارمرز بوگ ءَ اَنت شَئیر ءِ مانا ءَ سرپوش کن اَنت ءُ شَئیر ءَ باز مانائی ءِ نیمگ ءَ بر اَنت۔ مانا ءَ و چوناھا بُنجل نیست، چوش کہ ”حُسن تعلیل” ھما چیدگ سازی، کنایہ، گپے ءَ سرپوش گْوشگ۔ پہ درور؛
”اُوستانی گریشگ ءَ دل ءِ پیڑاپ بُتکگاں“
اِد ءَ شئیر ءِ کارست باز اُمیتواری ءَ ءُ ودار کنگ ءَ پد زانگ ھم نہ بوگ ءَ اِنت کہ کئی ودار ءَ پہ مردمے ءِ یا تو گْوش ئے دلتبیں نوبتے ءِ ودار ءَ کارست ءَ یک اُمرے جتگ ءُ ودار ءَ اُمرے گْوستگ۔
”ھورکیں زھیر ءِ کاسگ ءَ واری گْور ءَ کتگ“
لبز ء کاسگ اِد ءَ کنایہ اِنت، چی ءَ کہ یک مانایے نہ دنت۔ ما بہ چار اِیں کجام بزانت ءَ زورگ بوتگ۔ کاسگ دار ءِ رزان ءَ گْوش اَنت کہ آئی ءِ تہ ءَ وردن ورگ بیت۔ دو کور ءِ کِرّانی دِرّ کہ چو دمک ءَ اَنت، اُوستانی گریشگ ءَ چہ زانگ بیت کہ پہ کجام بزانت ءَ زورگ بوتگ ءُ کجام گیشتر گوں آرا نزیک اِنت۔ کارست ءِ زھیر گیش بوھان اَنت یک اجبیں ویرانی یے ءَ کید کتگ، نوں لاچار اِنت کہ اے درد ءُ رنجاں بزور اِیت ءُ وتی بِہ کنت۔ نوں آ نوبت یا دوستیگیں مردم اگاں بئیت ھم پرک نہ دار اِیت، چی ءَ کہ آ اِنتزار ءَ کارست ءِ دل ءَ نوں شونز بستگ۔
یک دگے مانایے ایش اِنت کہ شئیر ءِ کارست وتی ھما جاور ءَ بیان کنگ ءَ اِنت کہ یات ءُ زھیراں آئی ءِ اندر ءَ دوبر جَھ جتگ۔
دگہ چندیں شئیر اَنت من نوں ایشانی بابت ءَ ھچ گْوشت نہ کناں کہ اے شئیرانی ھر رند وانگ ءَ تو نوکیں مانا ءُ بزانتے کش اِت کن ئے۔ شئیر وانوک ءِ جیڑگانی دریگاں پچ کن اَنت ءُ نوکیں ندارہ شون دیگ لوٹ اَنت۔ ایشانی ماناداری شَیریت ءُ درشان توانگر اِنت۔
”مزھب ءَ تْرندآپ وارینت مکتباں بـے مھری ءِ
رھم کنت سنگیں ھُدایے ، سُجدگاں جُکّاں دل ئے“
یا
” شَپیت چہ دیگریں رکّاں وپا ءِ مروارد
کُد اَنت شِمشکیں لبزانی کْرومگیں اِشکند “
یا کہ
” وهد ءِ ھُدایاں تاگتے بکشاتہ دیدگاں
بـے دزرسیں دل ءَ دل ءِ دزرس جتہ جتہ “
چھر کہ وتی دودمان ءَ گوں بندوک بہ بیت گیشتر توانگر بیت۔ شئیر ءِ درشان چہ لس زند ءِ تجربہ ءُ کتہ کاریاں جتا اِنت۔ ندکار ھم آئی ءِ شاھگانیں پھنات ءَ گپت نہ کنت، اے شئیرانی مستریں جوانی ایش اِنت کہ چیدگ سازی چو زِر ءَ چَول جنت۔
اُستاد هنیپ بلوچ یک شِھمیں شائرے ءَ چہ ابید یک جوانیں رجانکار ءُ آزمانک نویسے ھم، اے پڑ ءِ تہ ءَ وتی زِمّہ واریاں زانت ءُ سک ایماندار ءُ سنگین اِنت۔ مئے لوزانک ءِ تہ ءَ چوشیں ندکار سک کم اِنت ءُ لنکُک شمار اَنت، اُمیت کناں مدام ھمے وڑ جنزان بات۔ اُستاد ھنیپ بلوچ ءِ کلم یک آجوئیں بامے ءِ مستاگ اِنت۔
“سپر داں مِنزلے ءَ سر بِہ بیت سپر کشکاں “
