زمین ءِ سپاھی

نبشتہ کار: یھیا لال

وھدے من ءَ سما بوت کہ من گُلام آں، اے وھد ءَ سک کسان اِتاں بلے وتی گُلامی ءِ مارِشت بوتگ اَت۔ چہ زورگِریں ریاست ءِ زلم ءُ زوراکیانی مارگ ءَ پد من گوں وت ءَ سوال کنگ ءِ جھد بندات کُرت ءُ سوالانی پسّو ھمیش اَت کہ نوں ترا گوں آجوئی ءِ جھد ءَ ھوار بوَگی اِنت، چی ءَ کہ اَھد ءُ باریگ ھما کساس ءَ اتکگ ءُ سر اَنت کہ بیدے جنگ کنگ ءَ دِگہ راہ پشت نہ کپتگ۔ گُڑا منی جیڑگ ھمیش اَت کہ چہ کُج ءَ نوں یک زمین ءِ سپاھیگے بہ شوھازاں کہ من ءَ منی منزل ءَ سر بہ کنت ءُ آجوئی ءِ جھد ءَ گوں ھوار ءُ ھمگرنچ بہ کنت، پرچا کہ پہ لوگ ءِ نندگ ءَ ھِچ نہ بیت۔

من یک روچے جیڑ اِت کہ مردم بہ روت کوہ ءَ سنگتے پٹّ ءُ پول بہ کنت، بوت کنت کسے بہ گندان یا کہ کسے من ءَ گند اِیت۔ گُڑا من وتی سپر بندات کُرت، توشگ ءُ چاگل بڈّ ءَ کُرت اَنت ءُ دیم پہ کوہ ءِ نیمگ ءَ رھادگ بوت آں۔ من کہ چن ءُ لانچ ءَ پد سرِگرگ ءَ اِتاں من ءَ منی گْوھار ماھل ءَ دیست ءُ آئی ءَ گُوانک جت ”منی برات کجانگو دور ءُ دْراجیں سپرے ءَ کہ تو پہ توشگ ءُ چاگل ئے؟“
گُڑا من گْوھار ماھل پسّو دات ءُ گْوشت مزنیں مُدتّے ءَ پد من ءَ سما بوتگ کہ منی زمین رسترانی دست ءَ ایردست ءُ منی گْوھارانی گُشان ھرروچ دست جَنگ بوَگ ءَ اِنت، من گْوھارانی لجّ ءِ پاسپانی ءُ زمین ءِ رکّینگ ءَ روگ ءَ آں۔ منی اے ھبر کہ ماھل ءَ اِش کُرت اَنت، گُڑا ماھل ءَ گْوشت: ”منی برات تو بلے انوں کسان ئے ءُ وھد ھست اِنت سبر کن، تو کہ مزّن بہ ئے ترا من وت کوہ ءَ راہ دے آں۔“

من پسّو دات ءُ گْوشت اَچ من ءَ کستِریں ورنا کوہ ءَ شُتگ اَنت، بازیں پہ زمین ءَ سالونک ءُ منی راج ءِ ماتانی ارس ءُ گْوھارانی لج ءِ پاسپانی کُرتگ وتارا کربان اِش کُتگ۔ وتی مات ءُ گْوھار، پیر ءُ آجزیں کماش یل کُرتگ اَنت، زند ءِ دْراھیں واھشت کُشتگ ءُ پہ زمین ءَ سالونک بوتگ اَنت۔ نوں کلیں چیز منی دیم ءَ پدّر ءُ من گِندگ ءَ آں کہ منی زمین یک زالمیں ریاستے ءِ پادانی چیر ءَ پادمال اِنت۔ زالمیں ریاست منی ھمبلاں یک یک ءَ برگ ءُ کُشگ ءَ اِنت، گُڑا من چتور لوگ بہ ننداں ءُ بہ چاراں کہ کد منی باریگ کئیت اِنت۔ اِد ءَ منی زرد من ءَ ملامت کنت، من ھم جنگ ءَ روان دانکہ وتی بھر ءَ بہ دیان ءُ کومی زمہ واری ءَ پیلو بہ کن آں۔ ماھل ءَ منی اے ھبرانی پسّو گوں وتی پُرشتگیں آواز ءُ چم ءِ گُلگُلیں ارساں گْوشت: ”تو دِل نہ بہ ئے من ءَ منی ھمبلک، بلے برو کرباناں اللہ ءِ باھوٹ ئے۔ تئی مکسدے انچیں ترا من داشت نہ کناں، من بس دُوا کناں کہ تو وتی منزل ءَ سر بِہ بہ ئے پہ سلامتی۔ من دگہ ھِچّ کُت نہ کناں پتو ءُ منی دست ءَ دگہ ھِچّ نہ بیت۔“

گُڑا من پسّو دات کہ ماھل تو وتارا نےزوریں جنکے مہ لیک، بلکیں تو باز کُرت کن ئے۔ بس نوں یک کارے بہ کن وتی دست ءَ زیر منی بڈّ ءَ بہ جن چو لُمہ یاسمین ءِ پیم ءَ، پرچا کہ جنگ ءِ تہ ءَ انچیں جاور کئیت اِنت بزّگی ءُ واری ھست اِنت۔ بلے چونیں کہ جاورے کئیت گُڑا من ءَ شھید یات کاینت ءُ تئی گُڈّی دیدار کہ تو وتی دست منی بڈّ ءَ جتگ ءُ ماں جنگ ءَ روان داتگ۔ وھدے تئی سرمچار ءِ برات ھر وڑیں جاوراں مِڑ اِیت اِنت ءُ وتی منزل ءَ سوبین بیت اِنت، تو الم گیر کائے۔ ماھل ءَ وتی دست بڈّ ءَ جت ءُ گْوشت: ”برو کُرباناں اللہ ءِ باھوٹ ئے، سنگتاں سلام کن منی ھمبل۔“
گُڑا من پسُو دات کُربان ماھل، ماھل گْوشت: ”تو کُربان مبو من پتو کُربان آں۔“
ماھل اے گپ ءِ دیم ءَ منی گپ کُٹ اِت اَنت ءُ من رھادگ بوتاں دیم پہ کوہ ءَ۔
کوہ ءَ کہ رستاں دیست یک کْوھنیں ڈوار جاھے کہ کسانیں کُڈُکّے ھست اَت، آئی تہ ءَ یک زنگی ئیں داس ءُ چراگے، جوڑاھے کْوھنیں سواس۔ انچو سما بوت کہ اِد ءَ سک دیر اِنت کہ کس نیاتکگ، ابیتک ءُ ویرانیں ڈوارے اَت۔ گُڑا من وتی بنجل کُرت ءُ نِِشت آں، پُرانیگے پتک ءُ وارت۔ شپ بوت من کور ءِ توکا نرمیں سِکے شر کُرت وپت آں۔

انچوش کہ سُھب ءَ وتی زیبائیں نِدارگ کوھانی سر ءَ شانک دات اَنت داں من چم پچ کُت اَنت ءُ اِے نِدارگانی سیل ءَ گوں ھوار من توشگاناں زُرت ءُ رھادگ بوتاں پہ سنگتانی پٹ ءُ پول ءَ۔ نیمراہ ءَ شُتاں دیست یک بارگیں کِشکے ءِ سر ءَ کْوھنیں بوٹے ءِ پد ھست اَنت من ھمے پد گِران کُرت داں آسر ءَ ھچّ سھرا نہ بوت، بلکیں چد ءُ دیم پد گار بوت۔ من ھمد ءَ یک کوھے ءِ سر ءَ لِک بوتاں ءُ چاریں نیمگ ءَ چار اِت، کوکار کُت ءُ شیزارت، بیدے کوھانی پسّو دیگ ءَ دَیگ ءَ کس ءَ پسّو نہ دات۔ کوہ ءِ سر ءَ کمو نشت ءُ کش ءُ گْور ءِ ندارہ چار اِت، ھمے سُر ءُ پُر ءِ توکا باز رند ءَ چمشانک دات ءُ چار اِت داں رولہ ءِ وھد روان اِنت، پد ءَ دوبر وتی بُنجل ءِ نیمگ ءَ رھادگ بوت آں۔ شپ اتک ءُ استالاں تھاری ءِ دامُن ءَ وتی ُروژنائی مانشانت، چِرت گوں تھاری ءَ سروز جَنَگ ءَ اِت اَنت ءُ من گوں وتی زمین ءَ ھبر ءُ سپر ءِ سرجمیں کِسّھاں آرگ ءَ اِت آں شپ گْوست۔

دومی روچ انچو گوں کوکار ءُ شیزارگاں گْوست ءُ من سنگت نہ دیست اَنت، منی توشگ ھم کُٹ اِت اَنت ءُ جاور ناگیگ بوت اَنت سنگتانی گواہ نیست اَت، بلے من نااُمیت نہ بوت آں۔ پرچا کہ من گوں وت ءَ ھمے سوگند کُرتگ اَت کہ دوبر لوگ ءَ نہ رواں، چونیں کہ جاورے منی دیم ءَ کئیت من گوں وتی جھد ءُ کوشِست ءَ سنگتاں درگیج آں۔
سَے مئی ءِ روچ ءَ گوں گُژنگیں لاپ ءَ پد ءَ درکپتاں سنگتانی شوھاز ءَ، اے روچ ھم چو پیسریگیں روچانی وڑ ءَ گْوزان ءُ وھد ھم روان اَت۔ روچ ءَ کہ وتی بانزل بیگاہ ءِ ساھگ ءَ ایر دات اَنت، من پد واتر وتی بُنجل ءِ نیمگ ءَ رھادگ بوت آں کہ ناگت ءَ من ءَ کسے ءَ گْوانک کُرت ءُ گْوشت: ”تو کَے ءُ چونیں مردمے ماں کوہ ءَ؟“
من پسّو دات کہ من ھیریں مردمے آں، وھدے کہ زائر بوتاں من چار اِت اے سنگتاں سکا باز گل بوت آں۔ سنگت کہ منی نزیک ءَ اتک، من ءَ سلام ءُ دْروت ءَ پد آپ وارینت ئے۔ سنگت ءَ درّائینت: ”ھال کن تو کَے ماں اے ویرانیں کوہ ءَ ایوک ءُ تھنا۔“
من پسّو دات ءُ گْوشت سنگت من شُمئے سنگتانی پٹ ءُ پول ءَ اتکگ آں، من ءَ سَے روچ اِنت کہ کُج ءَ کُج ءَ شُمارا نہ پٹ اِتگ۔ سنگتاں پسّو دات ءُ گْوشت: ”ترا گوں زمین ءَ انچو زان ءَ مھر اِنت کہ تو ایوک ءُ تھنا سَے روچ اِنت کوہ ءَ، تئی اے توشگ ھم کُٹ اِتگ اَنت۔“
من گْوشت ھو سنگت اے زمین ءِ مھر اِنت کہ من ءَ کوہ ءَ آؤرتگ ئے، سنگت ءَ گْوشت منی ھیال ءَ تو گُژنگ ءُ سکا باز دم بُرتگ، ھیر بیا ترا بریں اوتاگ ءَ سنگتانی کِرّ ءَ وتی گپّاں ھمود ءَ بہ جن۔“
ھیر سنگتاں من ءَ گوں وتی ھمراھی ءَ اوتاگ ءَ بُرت، اوتاگ ءِ سنگتاں من ءَ دِیست ھیران بوت اَنت۔ ھمے سنگتاناں اوتاگ ءِ سنگتاں گْوشت ”اے ورنا کَے اِنت، ءُ شُمارا چہ کج ءَ دست کپتگ؟“
چہ ھمے سنگتاں یکّے ءَ پسّو دات ءُ گْوشت: ”اے ما کَور ءَ دیستتگ، بلے ورنا ءَ اول نان وارین اِت ءُ ورنا پد ءَ وتی کسّھاں کار ایت اِنت۔“
من نان وارت ءُ سنگت ءَ منءَ جُست کُرت، من وتی تیوگیں کسّہ سنگتانی دیم ءَ ایر کُت گُڑا دگہ سنگتے ءَ ھمد ءَ گْوشت: ”واہ منی ورنا ترا سلام اِنت، تو مئے شوھازگ ءَ سک باز بزگی کاٹ اِتگ۔“
من پسّو دات کہ نہ سنگت اے وَ ھِچّ نہ اَنت، من ءَ انگت سک باز جھد کنگی اِنت۔ ھمے گپّ گپّ ءِ تہ ءَ سنگت ءَ گْوشت: ”تو بلے کسان ءُ پاشک ھم نہ ئے، پتو شھر شوک اِنت، ترا من شھر ءَ روان دے آں۔“
من پسّو دات نہ سنگت اے وڑ مہ کن اِت، من ءَ وتی ھمراہ کن اِت، من نوں لوگ ءَ نہ رو آں۔ من باز جاھلی کُرت ءُ اے وڑ ءَ دوبر لوگ ءِ روگ ءَ تیار نہ بوت آں، گُڑا سنگت ءَ گْوشت: ”ھیر! اے بابت ءَ چار ءُ دلگوش کنیں، باندا نیٹورکے گِرین ءُ سنگت ءَ ھال کنیں پد ءَ چاریں کہ چے پیسلہ بیت اِنت۔“

سُھب بوت داں سنگت شُت نیٹورک ءِ گِرگ ءَ، بیگاہ ءَ واتر اتک اَنت۔ من نوں باز جیڑگ ءَ اِتاں کہ باریں چے ھال ءُ پیسلہ بیت، گوں ھمے جیڑگاں من سنگت ءِ کِرّ ءَ شُتاں ءُ چہ آئی ءَ جُست کُرت باریں چے ھال بوت؟ سنگت ءَ پسّو دات ءُ گْوشت: ”تیار کن وت ءَ نوں تو بی اِل اے (BLA) ءِ سیپاھیگے ئے۔“
ھمے سنگت ءَ دگہ سنگتے گُوانک کُرت ءُ گْوشت: ورنا ءَ توپکے بڈّ ءَ بہ دے ات کہ نوں آ مئے ھمراہ ءُ زمین ءِ سپاھیگ ئے“
گوں ھمے گپّاں سنگت ءَ من ءَ جُست کُرت کہ ”تو وتی کوڑ نام ءَ کَے کن ئے؟“ من گْوشت منی کوڑ نام ءَ ریھان بہ کن اِت، سنگت ءَ پسّو دات ”بس جوان اِنت، ریھان جان چے کہ ترا دوست بیت“
اے ساھت ءَ من سک باز گل بوتاں کہ من گوں بی اِل اے (BLA) ءَ ھوار بوتگ آں۔
چرے روچ ءَ پد منی ٹرینگ بندات بوت، تاں شش ماہ ءَ پد من چہ ٹرینگ ءَ پارگ بوت آں، اے مْیان ءَ من ماں لوگ ءَ ھال نہ کُرت۔ اے وھد ءَ لوگ ءِ مردما باز جیڑ اِتگ کہ باریں وتی منزل ءَ سر بوگ یا نہ، گُڑا یک روچے من سپر ءَ روگ ءَ باں نیمراہ ءَ یک بُرزیں کوھے ءِ سر ءَ نیٹورکے منی دیم ءَ کپت، من نیٹورک گپت کہ وتی گْوھار ماھل ءَ پون کن آں۔ ماھل کہ پون ءَ چِست کنت مزنیں مدتے ءَ رند منی آواز پجّا نیارت ءُ گْوشت ا کہ تو کے وتی پجار ءَ بہ کن؟ من پسّو دات کہ من آں کُربان ، تئی باندات ءِ چِراگ،
تئی برات، زمین ءِ سِپاھیگ، گُڑا ماھل سک باز گل بوت ءُ گْوشت: ”ھال کن چون ئے؟ کج ءَ تو؟ باریں وتی منزل ءَ سر بوت ئے سنگتانی کِرّ ءَ؟“
من پسّو دات ھو ماھل! من وتی منزل ءَ سر بوتگ آں ءُ گوں بی اِل اے (BLA) ءِ سنگتاں ھمراہ آں۔ ماھل باز گل بوت کہ تو وتی منزل ءَ سر بوتگ ئے، گُڑا ماھل ءَ پسّو دات ءُ گْوشت: ”تو ھما روچ ءَ تو چہ چد ءَ دیم پہ کوہ ءَ شُتگ ئے، نیمراہ ءَ ترا شِپانکے ءَ دیستگ کہ تو مڈّی ماں کوپگاں بستگ ءُ کوہ ءِ نِیمگ ءَ روگ ءَ ئے۔ شپانک کہ کئیت میتگ ءَ ھبر کنت، درائیں میتگ ءَ ھمے ھبر بیت کہ تو کوہ ءَ شُتگ ئے۔
ھمے روچ ءَ پاکستان ءِ پوج ھم کوہ ءِ نیمگ ءَ کئیت ءُ نزیک ءُ گْوراں لشکرکشی کنت، گُڑا من سک پریشان بوتگاں کہ باریں تو چون ئے ءُ اے زالمانی دست ءَ مہ کپ ئے۔ تو ھمائیں کہ گار بوتگ ءُ نیٹورک ءَ نیاتکگ ئے، من باز جیڑ اِتگ کہ باریں منی کسانسالیں برات چون بوت؟ وتی منزل ءَ سر بوت یا نہ؟ من باز کوشست کُتگ کہ گوں سنگتے ءَ ھال بہ کناں ءُ تئی ھال ءَ بہ گِراں باریں تو وتی منزل ءَ رستگ ئے یا نہ، بلے گوں سنگتاں ھال نہ بوتگ۔ بس من دُوا کُرتگ کہ تو وتی منزل ءَ پہ سلامتی سر بوتگ ئے یا نہ، گُڑا باز وھد گْوستگ تئی ھال انگت ءَ نیست اَت۔ من یک روچے جیڑ اِتگ کہ تئی اکسے زوران ءُ گوں سیاسی مھلوک ءَ ھوار کپاں پہ تئی پٹ ءُ پول ءَ، بوت کنت ترا آ روچ ءَ ترا زالم گپتگ ءُ جیل کُتگ۔ پد ءَ من نشتگ ءُ جیڑ اِتگ کہ بوت کنت۔ تو وتی منزل ءَ سربوتگ ئے ءُ انچیں جاھے ءَ کہ اُود ءَ نیٹورک نیست اِنت ءُ ھال بوَگ ءَ نہ اِنت۔ پمیشکا من نِشت ءُ انتزار کُرت کہ روچے نہ روچے تئی ھال کئیت، گُڑا مرچی من لوگ ءِ دیم ءَ روتاپ ءَ نشتگ ءُ تئی اَکس دیم ءَ بوتگ ءُ گوں اکس ءَ ھبر کنگ ءِ تہ ءَ بوتگاں کہ نوکیں نمبرے ماں پون ءَ رِنگ کُتگ، اول من اجکّا بوتگاں بلے پد ءَ چِست کُتگ۔ من جیڑ اِتگ باریں کے بیت، دل ءَ جتگ بوت کنت تو بہ بہ ئے، ھیر! من پون کہ ِیست کُرت تئی آواز منی گُوشاں کپت ءُ من چو کمو زانت کہ تئی آواز اِنت، پد ءَ من جیڑ ِت کہ جُستے بہ کن کہ تو کے؟ تو کہ پسّو دات من آں تئی باندات ءِ چِراگ، من سک گل بوتگ آں۔ چہء گل ءَ وتی اندر ءَ گار بوتاں ءُ بیدے تئی آواز ءَ دِگہ کسی آواز منی گُوشاں نہ کپت۔ سک باز گلاں مرچی کہ تو وتی منزل ءَ سر بوتگ ئے۔“
گُڑا من پسّو دات کہ من ھمائیں ٹرینگ ءَ بوتگاں ءُ نیٹورک ءَ اتک نہ کُرتگ، ھمیش اِنت نوں پارگ بوتگ آں۔ چوش کہ منی ءُ ماھل ءِ گپ ءُ کسّہ بازاں، بلے منی کِرّ ءَ وھد نیست ءُ من ءَ یک سپرے ھست ءُ اِشتاپی آں۔ گُڑا من ماھل ءَ گْوشت کہ من نوں چہ کوہ ءَ ایر کپاں، پرچا کہ من ءَ سپرے ھست اِنت، ماھل ءَ پسّو دات ءُ گْوشت: ”بس ھواریں ریھان جان، سنگتاں سلام کن منی ھمبل۔“
من والیک کُت ءُ وتی سپر ءِ چن ءُ لانچ بِنا کُت۔۔۔۔۔۔۔۔