آزمانکار: ھنیپ بلوچ
ھور ءِ نمبیں بو ءَ کوٹی ھوں مانشاتگ اَت۔کوٹی یک ءُ دو جاگہ پِٹینگ ءَ اَت کہ واجہ گوس بھار ءَ تالُک ءُ لولیگ چیرا داتگ اَت۔ ھور ءِ تُرندیں تْرمپانی تواراں لوگ ءِ پیشگاہ دنزین کُتگ اَت۔واجہ ءَ چہ کباٹ ءَ کتابے کَش اِت ءُ من ءَ دات کہ ایشی ءَ بوان ءُ وتی دیدانک ءَ بہ دے۔من کتاب دست گیپت ءُ وتی کش ءَ ایر کُت۔ پد ءَ واجہ گوں وتی لپ ٹاپ ءَ دلگوش بوت کہ من آئی ءِ دیم ءِ کْرچکانی تہ ءَ چیزے شوھاز کنگ ءَ اِتاں کہ دل ءِ تہ ءَ جُستے ودی بوت۔
“واجہ،نیزگاری ءُ بندیگجاہ ءِ تئیلاں ترا دم نہ برائینت؟ تو پرچہ پروش نہ وارت؟”
آئی من ءَ روک روک ءَ چار اِت ءُ پد ءَ چہ وتی جاہ ءَ پاد اَتک ءُ منی دیم پہ دیم ءَ نشت ءُ پہ بچکندگ گْوشت:”من پرچہ دم بُہ بُرتیں؟ نیزگاری جان ءَ نزور کنت،بلے واباں نزور کُت نہ کنت۔تئیل دستاں بند اَنت بلے مارشت تئیل کنگ نہ بنت۔ من وتی سرجمیں زندگی یک راستی یے ءِ پُشت ءَ گْوازینتگ: مردم ءِ دُرساں مستریں سلاہ باسمائی اِنت۔”
من چہ چھدانی ءَ دو کوپ چاہ ایرتک ءُ یکے وت زُرت ءُ یکے واجہ ءِ دیم دات۔ پد ءَ جُست کُت:”واجہ، بندیگجاہ ءَ نہ کتاب بیتگ ءُ نہ کہ آجوئی، تو چے کُتگ؟۔”
واجہ ءَ دمانے ڈن ءَ ھور ءِ تْرمپ ندارگ کُت اَنت، گْوش ئے زاناں منی جُستانی پسواں چہ ھورانی تْرمپاں دْرچِنت ءُ پسو دنت:”بندیگجاہ منی دومی وانگجاہ بیتگ۔ اود ءَ من وت ھوں ونتگ ءُ آدگہ بندیگ ھوں وانینتگ ءُ وانگ ءِ سکین داتگ اَنت۔من بندیگ وانینتگ اَنت ءُ گوں لبزاں پجاروک کُتگ اَنت۔ اود ءَ من نبشتہ ھوں کُتگ، بندیگجاہ بزاں کہ پہ من یک زانشجاھے بیتگ۔ جیڑہ ءُ جنجال باز بیتگ بلے اے دُرس مردم ءَ وانین اَنت ءُ ھرچ جیڑہ یک درونتے۔”
من گوں شاکارگے ءَ جُست کُت، گْوش ئے منی تہ ءَ ھم ھنچیں جوزگے سرکشان اَنت:”بزاں تو بندیگجاہ ءَ ھوں نبشتہ کُتگ؟”
آئی کند اِت:”ھو، بلے کاگدانی سر ءَ نہ—مردمانی دلانی سر ءَ ۔بندیگجاہ ءَ منی چراگ کُشت نہ کُت، بلکیں من ءَ اے زانت دات کہ رُژن چہ کجا ودی بیت۔”
من وتی کش ءِ کتاب زُرت ءُ کُٹ ءَ ایر کُت ءُ پد ءَ جُست کُت:
“واجہ، تو کتاب نبشتگ، بلوچی زبان ھر کجا کہ بوتگ ئے وانینتگ، اے دُرس تو پہ کے ءُ پرچہ کُتگ اَنت؟”
واجہ چہ وتی جاہ ءَ کمے سُر اِت ءُ پد ءَ پہ دلجمی پسوی دات کہ اے وھد ءَ من آئی ءِ چمانی تہ ءَ چارگ ءُ گوشدارگ ءَ اِتاں، گْوش ئے لبز چہ آئی ءِ چمانی تہ ءَ دراھگ ءَ اِت اَنت:”بلوچی زبان منی مات اِنت۔ پہ مات ءَ مردم ھرچی بہ کنت بزاں ھچ نہ کُتگ۔اے زبان منی لوگ اِنت۔اے زبان منی کلات اِنت، منی نام اِنت۔اگاں منی زبان زندگ اِنت گڑا من زندگاں۔پمشکا من ھرچی پُشت داتگ، پرچہ کہ منی گَنج منی لبز اَنت۔”
من گْوش ئے پہ اے جُست ءَ اشتاپی اِتاں:
“واجہ، مردمانی گْوشگ اِنت کہ زبان مردم ءِ لاپ ءَ ھوں سیر نہ کنت۔گڑا تو کجام بنیاد ءَ اے راہ گچین کُت؟”
واجہ ءَ پسو دات:”پہ لاپ سیری ءَ دگہ راہ باز اِنت۔بلے بے زبان ءَ شُدیک بہ ئے کہ سیرلاپ بہ ئے شر، مردم دابھ اِنت۔ من مردم جوڑ بیگ ءِ راہ گچین کُتگ۔شدیک بیتگاں بلے دل سیر بیتگ۔اسل ءَ زندگی ھمیش اِنت۔”
کوٹی چہ ھمے جاگھاں کہ ریچگ ءَ اَت، نوں ریچگے بند کُتگ اَت ءُ من دست کُٹ ءَ بست اَنت ءُ جُست کُت:
“واجہ، تو آجوئی ءِ زْرمبشت ءُ آجوئی ءِ واب ءَ چوں بیان کن ئے؟”
آئی دمانے ڈن ءَ چمشانک دات اَنت ءُ پد ءَ سارتیں گنسارتے کش اِت ءُ پسوی دات:”آجوئی وابے نہ اِنت، آجوئی پہ مردم ءَ المی اِنت۔ ایردستی مردم ءَ چہ تہ ءَ وارت۔منی برات،ھمبل ءُ ھمراہ پہ ھمے واب ءِ پُشت ءَ نمیران بیتگ اَنت۔آزارجاھاں بند اَنت۔بلے اگاں زبان زندگ بہ بیت ءُ آجوئی ءِ توار پشت بہ کپ ایت، گڑا مُرتگیں ھم زندگ بنت۔”
من جُست کُت:
“واجہ، تئی زندگی ءِ مستریں واھگ چے بیتگ ءُ چے اِنت؟”
واجہ ءَ سارتیں گنسارتے کَش اِت ءُ گْوشت:” منی مستریں واھگ ھمے بیتگ ءُ ھمیش اِنت کہ ھنچیں روچے بہ گنداں کہ بلوچ ءِ زھگ وتی کتاب ءَ وتی زبان ءَ بہ وان ایت۔نیزگاری آئی ءِ آتراپ ءَ گندگ مہ بیت، بندیگجاہ ءِ گُمان آئی ءِ مارشتانی تہ ءَ پشت مہ کپ ایت، آجو ءُ وشھال بہ بیت۔”
نوں ھور ءَ گْوارگ بس کُتگ اَت ءُ ما دوئیں درا چارگ ءَ اِتیں۔بے تواری اَت۔
واجہ ءَ دروازگ ءِ دپ ءَ دیم گوں من کُت ءُ گْوشت:” من کتاب نبشتگ، واب دیستگ ءُ چراگے ءِ روک کنگ ءِ جُھد کُتگ۔بلے منی اے گپ ءَ یات بہ کن—چہ من پَد اے دُرس شُمئے زمہ واری اَنت۔ گپ اے نہ اِنت کہ شُما منی کتاباں پھریز اِت، گپ اِش اِنت کہ چراگ ءَ مِرگ ءَ میل اِت۔اگاں نہ اے ھوں ایردستی ءُ نیزگاری ءِ تھاریانی تہ ءَ مِر ایت ءُ گار بیت۔”
موسم نمبین اَت۔
پیشگاہ شِرد ءُ مین اَت، پیشگاہ ءِ یکیں دْرچک ءُ مَچ موسم ءَ جانشود کُتگ ءُ چم پچ کُتگ اِت اَنت۔
منی دل ءِ تہ ءَ دگہ جُستے ءَ سرکش اِت اَت—
باریں ما اے چراگ ءَ مِرگ ءَ نیل ایں کہ اگاں نہ بے سمائی ءُ وتواھی ءِ پُشت ءَ چہ ھرچیز ءَ شمُشکار بیں؟
